شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٥٦٣ - ٦٩٩٣ كيف يرضى بالقضاء من لم يصدق يقينه؟!
٦٩٩٠ كيف تنسى الموت و آثاره تذكرك؟!
چگونه فراموش ميكنى مرگ را و آثار آن ياد مىآورد ترا؟! غرض اظهار تعجب است از كسى كه فراموش كند مرگ را و تهيه آن نگيرد و حال آنكه آثار آن همواره آشكار مىگردد و بياد او مىآورد آن را، مثل پى در پى مردن مردم و پديد آمدن ضعف و پيرى در خود و ديگران، و مانند اينها.
٦٩٩١ كيف يصبر على مباينة الاضداد من لم تعنه الحكمة؟!
چگونه صبر ميكند بر دورى كردن از اضداد كسى كه يارى نكرده باشد او را حكمت، ممكن است كه مراد به «أضداد» أخلاق ذميمه و أفعال ناشايست باشد كه در حقيقت ضد و دشمن آدمى باشند و مراد اين باشد كه تا كسى حكيم نباشد و «حكمت» يعنى علم راست درست يارى او نكرده باشد او دورى نتواند كرد از آنها بلكه بالطبع باعتبار قواى شهويه و غضبيه مايل باشد به آنها، و ممكن است كه مراد به «أضداد» صفات ذميمه باشد كه أضداد يكديگر باشند و از هر دو طرف دورى بايد كرد و ميانه روى كرد در آنها، و ميانه روى ميانه آنها را عدالت مىگويند مثل بخل و إسراف و جبن و تهور و آنچه از اين قبيل باشد و بنا بر اين نيز مراد اينست كه تا كسى حكيم نباشد دورى از اين أضداد و ميانه روى ميانه آنها نتواند كرد بلكه بالطبع مايل بيك طرف مىگردد.
٦٩٩٢ كيف يصبر عن الشهوة من لم تعنه العصمة؟!
چگونه صبر ميكند از خواهش كسى كه يارى نكرده باشد او را نگهدارى؟! يعنى نگهدارى حق تعالى او را، يعنى تا كسى را لطف حق تعالى و نگهدارى او او را يارى نكند صبر از خواهشها و إعراض از آنها نتواند كرد بلكه بالطبع پيرو و فرمانبردار آنها باشد.
٦٩٩٣ كيف يرضى بالقضاء من لم يصدق[١] يقينه؟!
[١] - در أقرب الموارد گفته:« صدق فى الحديث( كنصر) صدقا( بالفتح و الكسر) و مصدوقة و تصداقا( بالفتح) ضد كذب، أو الصدق بالفتح مصدر و الصدق بالكسر اسم»