شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٥٦ - ٥٢٧٥ رب رابح خاسر
و ساير مراتب دنيوى چندان موقوف بر سعى نيست بسا كسى كه نشسته باشد و سعى از براى خود نكند و خداى عز و جل كسى را برانگيزاند كه از براى او سعى كند، و بسا كسى كه خوابيده باشد و ديگرى بيدار باشد و سعى كند از براى او.
٥٢٧٢ رب كلام كلام.
بسا كلامى بسيار زخم كننده، يعنى بسيار كلامى باشد كه نهايت جراحت كند دل را، پس بايد كه آدمى در هر كلامى پيش از آن تأمل كند در آنكه مبادا چنين باشد. و از فوايد اين كلام اين نيز مىتواند بود كه گاهى در زجر و منع كسى از بدى اكتفا بكلام مىتوان كرد و حاجت بضرب و جرح نيست بلكه آن انفع است از آنها.
٥٢٧٣ رب كلام كالحسام.
بسا كلامى مانند شمشير برنده. اين نيز مضمون فقره سابق است.
٥٢٧٤ رب عادل جائر.
بسا عدل كننده ستم كننده. يعنى بسيار كسى باشد كه باعتقاد خود عدل كند و در واقع جور و ستم باشد پس بايد كه آدمى كمال سعى و احتياط كند كه مبادا غلطى كند. و ممكن است كه مراد اين باشد كه بسيار كسى باشد كه در واقع حكم بعدل كند و در واقع ستم كننده باشد باعتبار اين كه او أهليت حكم نداشته باشد پس او در اين حكم با وجود اين كه موافق عدل و حق باشد گنهكار باشد و ستم بر خود كرده باشد.
٥٢٧٥ رب رابح خاسر.
بسا سود كننده زيان كننده. يعنى بسا كسى باشد كه سود كرده باشد و با وجود آن زيان كرده باشد باعتبار اين كه آن كار ضرر بآخرت او داشته باشد، و يا باعتبار اين كه مصلحت او در آن سود نباشد و آن باعث زيانى از براى او باشد، و غرض بنا بر اول