تأكيدست. و ممكن است كه مراد به آنها واجبات عمده باشد كه شعار اسلام است مانند نماز و روزه و حج و ذكر «فرض» بعد از آن تعميم بعد از تخصيص باشد تا شامل همه فرايض واجبها شود و بر هر تقدير بلفظ مفرد آوردن آن نه جمع از براى رعايت سجع فقره بعد است، و ممكن است كه «سنن» نيز مفرد باشد بمعنى طريقه اسلام موافق فرض نهايت مراد همه طريقه‌ها باشد چنانكه مراد بفرض همه فرايض است و سنن هر گاه مفرد باشد بفتح سين و ضم آن و كسر آن و فتح نون و ضم آن همه مى‌توان خواند و هر گاه جمع باشد بضم سين است و فتح نون.

٦٧٠٩ قد استدار الزمان كهيئته يوم خلق‌[١] السماوات و الارض‌[٢].

بتحقيق كه بر گرديده روزگار مانند هيئت آن در روزى كه آفريده خدا آسمانها و زمين را. نقل اين كلام معجز نظام از آن حضرت ٦ در كتاب ديگر بنظر نرسيده بلكه آن روايت شده از حضرت رسالت پناهى ٦ كه فرموده‌اند در حجة الوداع و بيان آن اينست كه مشركان نسى‌ء مى‌كردند يعنى پس مى‌انداختند ذى حجه را در هر دو سال بماه ديگر و حج مى‌كردند در هر ماهى دو سال پس حج كردند در ذى حجه دو سال و در محرم دو سال و همچنين در هر ماهى تا اين كه واقع شد حجه كه پيش از حجة الوداع بود در ذيقعده و افتاد حجة الوداع بذيحجه پس آن حضرت ٦ خطبه فرمودند مشتمل برين كلام و مراد اين بود كه: درين سال برگشت ذى حجه بوضع و هيئت خود كه در ابتداى خلق عالم داشت و همچنين هر ماهى و باطل شد نسى‌ء كه ايشان مى‌كردند و اگر نسبت آن بآن حضرت ٧ صحيح باشد چنانكه درين كتاب نقل شده ممكن است كه آن حضرت‌

[١] - شارح( ره) فعل« خلق» را معلوم ضبط كرده و در ترجمه نيز بلفظ« آفريده خدا» معنى كرده است ليكن در هيچيك از نسخ متن و شرح لفظ« الله» ذكر نشده است پس گويا بقرينه مقام ترجمه شده يا لفظ جلاله از قلم ناسخان افتاده است فتفطن

[٢] - اين عبارت نظير آن عبارت است كه در نهج البلاغه ضمن خطبه ١٦ وارد شده:

« الا و ان بليتكم قد عادت كهيئتها يوم بعث الله نبيكم٦»( رجوع شود بمجلد اول شرح نهج البلاغه ابن أبى الحديد چاپ اول مصر صفحه ٩٠).