شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٤٨٩ - ٦٧٠٥ قد حقر الدنيا و اهون بها و هونها، و علم ان الله زواها عنه اختيارا، و بسطها لغيره اختيارا
و فرموده است آن حضرت ٧ در وصف رسول خدا رحمت كناد خدا بر او و آل او.
٦٧٠٥ قد حقر[١] الدنيا و اهون بها و هونها، و علم ان الله زواها عنه اختيارا، و بسطها لغيره اختيارا.
بتحقيق كه كوچك شمرده است دنيا را و خرد دانسته آن را، و سبك گردانيده آن را، و دانسته اين را كه خدا گردانيده دنيا را از او از روى اختيار، و پهن گردانيده آن را از براى غير او از براى آزمايش، يعنى دانسته اين را كه خداى عز و جل دنيا را كه نداده باو از روى اختيار و برگزيدن اين معنى است از براى او، و جهت اين كه آن را بهتر مىدانسته از براى او و از براى بلندى مرتبه او در آخرت نه اين كه او را شايسته آن نمىدانسته، يا اين كه آن از روى اختيار آن حضرت خود بوده آنرا بعد از اين كه حق تعالى او را مخير فرموده چنانكه در بعضى أحاديث وارد شده.
و «پهن گردانيده آن را از براى غير او از براى آزمايش» يعنى دانسته اين را كه دنيا را از براى هر كه پهن كرده غير او از راه بلندى مرتبه او و ترجيح او بر آن حضرت نبوده بلكه از براى آزمايش اوست و اين كه ظاهر شود كه او وفاى بشكر آن و اداى حقوق آن ميكند تا مستحق ثواب شود، يا نمىكند تا مستحق عقاب گردد، و غرض از آزمايش حق تعالى چنانكه مكرر مذكور شد ظاهر شدن أمرست بر مردم تا اين كه ايشان را حجتى نباشد و اگر نه حق تعالى عالم بذات و حال
[١] -« حقر» بتخفيف قاف نيز متعدى است چنانكه لغويان تصريح كردهاند چنانكه در بيت دوم اين دو بيت بسيار معروف وارد شده است:
|
سألتُ حبيبى الوصلَ منه دُعابَةً |
و أعْلَمُ أنَّ الوصل ليس يكونُ |
|
|
فمَاسَ دلالًا و ابتهاجاً و قال لى |
برفقٍ مجيباً( ما سألتَ يَهُونُ) |
|