شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٤٨٦ - ٦٧٠٠ قد سمى الله سبحانه آثاركم، و علم اعمالكم، و كتب آجالكم
باشد كه راهيست آشكار بسوى رضا و خشنودى حق تعالى، و اضافه «راه» بآن اضافه لا مىباشد يعنى نموده شدهاند يا رسانيده شدهاند راه دين را. و ممكن است كه مراد به «راه آشكار» اصل دين باشد و اضافه راه بآن اضافه بيانى باشد و «هدايت» بمعنى راه نمودن باشد و معنى اين باشد كه: راه نموده شدهاند راهى را كه دين است يعنى راه آن راه بايشان نموده شده، و بر هر تقدير مراد اينست كه: همه مردم نموده شدهاند راه حق را، يا رسانيده شدهاند بآن و آنچه در هدايت ايشان در كار بوده از جانب حق تعالى بعمل آمده نهايت بعضى تقصير كردهاند باين كه اختيار نكردهاند آن راهى را كه نموده شدهاند، يا نرفتهاند بآن راهى كه رسانيده شدهاند بآن.
٦٦٩٩ قد شخصوا عن مستقر الاجداث، و صاروا الى مقام الحساب، و اقيمت عليهم الحجج.
بتحقيق كه رفتهاند از قرارگاه قبرها، و گرديدهاند بسوى جايگاه حساب، و بر پاى داشته شده بر ايشان حجتها. مراد اينست كه مردم بزودى خواهند رفت از قرارگاه قبرها، و خواهند گرديد بسوى جايگاه حساب، و بر پاى داشته خواهد شد بر ايشان حجتها در باب آنچه كردهاند يعنى ثابت خواهد شد بر ايشان اين كه كردهاند آنها را بحجتها مثل شهادت انبيا و اوصيا : و گواهى اعضا، و تعبير از اينها بلفظ ماضى از براى دلالت بر تيقن وقوع آنهاست و غرض اينست كه در وقوع اينها شكى نيست و بزودى واقع خواهد شد پس در فكر آنها بايد بود و تهيه آنها را بايد گرفت.
٦٧٠٠ قد سمى الله سبحانه آثاركم، و علم اعمالكم، و كتب آجالكم.
بتحقيق كه ناميده است خداى سبحانه أثرهاى شما را، و دانسته است عملهاى شما را، و نوشته است أجلهاى شما را. مراد بيان عموم علم حق تعالى است و مراد به «اثرها» نشانها و علامتهاى ايشان است، يا افعال و اعمال ايشان. و مراد