شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٤٤٠ - ٦٦٠١ فاتقوا الله جهة ما خلقكم له، و احذروا منه كنه ما حذركم من نفسه، و استحقوا منه ما اعد لكم بالتنجز لصدق ميعاده، و الحذر من هول معاده
و ممكن است كه «الذكر» بنصب خوانده شود و معنى اين باشد كه تند كند ذكر را بزبان خود، يا اين كه بكار برد ذكر را بزبان خود يعنى بعمل آورد آنرا بزبان خود]. و «پيش فرستد ترس را از براى ايمنى خود» يعنى در دنيا ترس از خدا داشته باشد تا در آخرت ايمن گردد از او[١].
٦٦٠١ فاتقوا الله جهة ما خلقكم له، و احذروا منه كنه ما حذركم من نفسه، و استحقوا منه ما اعد لكم بالتنجز لصدق ميعاده، و الحذر من هول معاده.
پس بترسيد از خدا جهت آنچه آفريده شما را از براى آن، و حذر كنيد از او كنه آنچه حذر فرموده شما را از نفس خود، و سزاوار شويد از او آنچه را آماده كرده از براى شما بطلب كردن بر آوردن مر وعده راست او را، و حذر كردن از هول بازگشت او. اين نيز تتمه كلامى است[٢] در نعت حق تعالى يا مواعظ و نصايح. «جهت آنچه آفريده شما را از براى آن» يعنى از جهت و جانب آخرت و از براى آن.
و «حذر كنيد» يعنى بترسيد و انديشه كنيد از او كنه آنچه حذر فرموده يعنى نهايت آن يا بقدر آن يا حقيقت آن، و «سزاوار شويد از او» يعنى فرمانبردارى كنيد او را چنانكه بسبب آن مستحق و سزاوار گرديد از جانب او آنچه را آماده كرده از براى شما از بهشت و آلاء و نعماى آن بطلب كردن يعنى سزاوار گرديد آنرا باين كه طلب كنيد كه بجا آورد از براى شما وعده راست خود را، و طلب آن بكردن كارى چند مىشود كه وعده ثواب بر آن كرده چه هر گاه وعده او راست باشد البته هر گاه كرده شود آنها آن وعدهها بعمل آيد، و «حذر كردن» يعنى باين كه حذر كنيد از هول بازگشتى
[١] - در حاشيه بعضى نسخ مذكور است:« بعد از آنكه اين احتمالات نوشته شد رجوع بكتاب نهايه بن اثير شد او بر وفق ترجمه اول معنى گفته و آن ظاهرترست( منه رحمه الله)».
[٢] - از خطبه غراء است( ج ٢ چاپ اول شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ص ٩١).