شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٤١١ - ٦٥٢٧ فى كل شيء يذم السرف، الا فى صنائع المعروف و المبالغة فى الطاعة
يعنى داشتن حاكم مردم را بر أحكام حق تعالى و عمل كردن به آنها باعث اين مىشود كه استيفاى همه حقوق بشود، زيرا كه هر گاه همه كس عمل بأحكام إلهى بكند هيچ حقى نزد كسى نماند نه از حقوق إلهى و نه از حقوق ديگران، پس استيفاى همه حقوق بشود، و همچنين آن تمام لطف باشد بمردم، زيرا كه باعث انتظام أحوال دنيوى و أخروى هر كس گردد و اين تمام لطف است[١].
٦٥٢٥ فى العجلة الندامة.
در تعجيل كردن پشيمانى است، يعنى تعجيل كردن در كارها و كردن آنها بى تأمل و تفكر بسيارست كه سبب پشيمانى گردد.
٦٥٢٦ فى الاناة السلامة.
در درنگ سلامتى است، يعنى درنگ كردن در كارها و تثبت و تفكر در آنها.
٦٥٢٧ فى كل شيء يذم السرف، الا فى صنائع المعروف و المبالغة فى الطاعة.
در هر چيز مذمت كرده مىشود اسراف، مگر در كرده شدههاى خير و مبالغه نمودن در فرمانبردارى حق تعالى.
[١] - بايد دانست كه اين تحقيق بسيار درست و نفيس و دقيق است زيرا در جاى خود از كتب اصول و كلام ثابت شده كه احكام إلهيه مبتنى بر مصالح و مفاسد نفس الامريه است پس هيچ حكمى بى مصلحت وضع نشده است، و چون اوامر و نواهى از منافع و مضار واقعى منبعث گشته باشد در عمل به آنها بطور حتم و يقين صلاح خلق خواهد بود و چون صلاح خلق باشد متعلق رضا و اراده حق تعالى نيز خواهد بود چنانكه در علم كلام بثبوت پيوسته، و از اينجاست كه خداى تعالى باتيان أوامر و اجتناب از مناهى أمر فرموده است تا مردم صلاح خود را دريابند و در نتيجه او تعالى شأنه نيز از ايشان راضى شود پس در واقع اين فقره شريفه در حكم آنست كه بگوئيم:
« در عمل بأحكام دين صلاح خلق و رضاى خالق هست» و ما تحقيق اين مطلب نفيس را بطور بسيار مبسوط و مستوفى بذكر أدله و براهين عقليه و شواهد و امارات نقليه در كتاب شريف كشف الكربة فى شرح دعاء الندبة در ذيل اين فقره از دعاء« أين مؤلف شمل الصلاح و الرضا» كردهايم وفقنا الله لا تمامه و طبعه و نشره بحق محمد و آله الاطهار صلوات الله عليه و عليهم.