شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٣٩ - ٥٢٠٢ ذل الرجال فى المطامع، و فناء الآجال فى غرور الآمال
بخصوص اين بعد از امر كردن بمطلق كارهاى نيكو از براى زيادتى اهتمام به آنست باعتبار اين كه باعث بزرگى و سرورى در دنيا و اجر عظيم و ثواب جسيم در آخرت مىگردد.
٥٢٠٠ ذك عقلك بالادب كما تذكى النار بالحطب.
افروخته كن عقل خود را بأدب چنانكه افروخته گردانيده مىشود آتش بچوب.
مراد اينست كه آموختن آداب و بكار بردن آنها باعث افروختگى عقل و تندى و زيادتى آن مىگردد مانند آتش كه بچوب افروخته مىشود.
٥٢٠١ ذلل نفسك بالطاعة، و حلها بالقناعة، و خفض فى الطلب، و اجمل فى المكتسب.
رام كن نفس خود را بطاعت، و زيور كن او را بقناعت، و سهل انگارى كن در طلب، و تأنى كن در كسب كردن، يعنى رام و مطيع خود كن نفس خود را بطاعت خدا و فرمانبردارى او، و زيور كن او را بقناعت يعنى قناعت از براى نفس بمنزله زيوريست از براى آنكه بآن زينت مىيابد، و مراد به «سهل انگارى در طلب و تأنى كردن در كسب» اينست كه حرص و اهتمام زياد در آنها نبايد داشت.
٥٢٠٢ ذل الرجال فى المطامع، و فناء الآجال فى غرور الآمال.
خوارى مردان در طمعهاست، و فناى مدتها در فريب اميدهاست. «بودن طمعها سبب خوارى در دنيا و آخرت» ظاهرست، و مراد به «بودن فناى مدتها در فريب اميدها» اينست كه كسى كه اميدهاى دور و دراز دنيوى از براى خود قرار مىدهد مشغول سعى از براى آنها مىشود و يك بار خبر مىشود كه عمر او گذشته و فانى شده و هيچ ثمره كه كار او آيد بر آن مترتب نشده، بخلاف كسى كه فريب آنها نخورد چه در مدت عمر خود مىتواند كه توشه از براى آخرت خود بگيرد كه بكار او