شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٣٥٠ - ٦٢٩٢ علم لا ينفع كدواء لا ينجع
اگر هر دو را با هم فرموده باشند[١].
٦٢٨٨ علم المنافق فى لسانه.
علم منافق در زبان اوست، مراد به «منافق» كسيست كه باطن او با ظاهر موافق نباشد در ايمان. و مراد اينست كه بزبان چيزى چند گويد كه علم و دانش او از آن ظاهر شود اما عمل به آنها نكند و از عمل او علمى ظاهر نشود بخلاف مؤمن كه از عمل او علم او ظاهر شود هر چند بزبان نگويد چنانكه فرموده:
٦٢٨٩ علم المؤمن فى عمله.
علم مؤمن در عمل اوست.
٦٢٩٠ علم بلا عمل كشجر بلاثمر.
علمى بىعمل مانند درختى است بىميوه.
٦٢٩١ علم بلا عمل كقوس بلا وتر.
علمى بىعمل مانند كمانى است بىزه.
٦٢٩٢ علم لا ينفع كدواء لا ينجع.
علمى كه نفع ندهد مانند دوائيست كه اثر نكند، مراد به «علمى كه نفع ندهد» علميست كه عمل بآن نشود.
[١] - اين قبيل تصريحات كه در كلام شارح( ره) مكرر در مكرر بنظر مىرسد براى اشاره به آنست كه مصنف( ره) اين فقرات را از موارد مختلف جمع كرده پس ممكن است كه يكى از هر دو فقره كه مناسبت آنها در سجع رعايت شده در جائى از امير المؤمنين ٧ صادر شده باشد و يكى ديگر در جائى ديگر حتى ممكن است كه ميان صدور آنها از آن حضرت سالهائى فاصله و فرق زمان باشد پس توهم اتصال هر دو فقره هم سجع بهمديگر و صدور آنها در يك زمان در همه فقرات بىمورد است بلى در بعضى از آنها بطور حتم اتصال بوده و آن حضرت هر دو فقره را با هم و در يك مورد فرموده است ليكن امر در همه فقرات چنين نيست.