شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٢٦٢ - ٦٠٣٤ طريق مظلم فلا تسلكوه، و بحر عميق فلا تلجوه، و سر الله سبحانه فلا تتكلفوه
نياورد بقدر، خير آن و شر آن، و شيرين آن و تلخ آن، ايمان نياورده است.
و روايت شده از حضرت امام بحق ناطق امام جعفر صادق ٧ كه فرموده: هر كه نماز كند در عقب كسى كه تكذيب كند بقدر خداى عز و جل بايد كه اعاده كند هر نمازى را كه كرده باشد در عقب او.
پس مىگوئيم كه: قضا بسه معنى آمده:
اول- بمعنى خلق و ايجاد چنانكه در قرآن مجيد فرموده: «فقضاهن سبع سماوات في يومين» يعنى پس خلق كرد آسمانها را هفت آسمان در دو روز و قدر نيز باين معنى آمده چنانكه فرموده: «و قدر فيها أقواتها» يعنى خلق كرده است در زمين قوتهاى آن را يعنى قوتهاى اهل آن را، ياقوتهائى كه از آن حاصل مىشود.
دوم- بمعنى أمر و فرمان چنانكه فرموده: «و قضى ربك ألا تعبدوا إلا إياه»، يعنى امر كرده و فرمان داده پروردگار تو باين كه عبادت نكنيد مگر او را، و «قدر» نيز نزديك باين معنى آمده چنانكه فرموده: «نحن قدرنا بينكم الموت»، يعنى ما لازم گردانيدهايم در ميانه شما مرگ را.
سوم- بمعنى اعلام چنانكه فرموده: «و قضينا إلى بني إسرائيل في الكتاب لتفسدن في الأرض مرتين»، يعنى وحى فرستاديم بسوى بنى اسرائيل و اعلام كرديم ايشان را در توراة كه هر آينه فساد خواهيد كرد در زمين دو مرتبه. و «قدر» نيز نزديك باين معنى آمده چنانكه فرموده: «إلا امرأته قدرناها من الغابرين» يعنى نجات داديم حضرت لوط و اهل او را مگر زن او را كه تقدير كرده بوديم و در لوح نوشته بوديم او را از آنها كه باقى باشند در عذاب، يا از آنها كه هلاك شوند و گذشته شوند.
و پوشيده نيست كه بودن همه چيز بقضا و قدر خداى تعالى بنا بر معنى اول