شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٢٣٤ - ٥٩٣٣ ضاربوا عن دينكم بالظبى، و صلوا السيوف بالخطا، و انتصروا بالله تظفروا و تنصروا
خود، يا از شهرتها و خواهشها كه خوانندهاند مردم را بسوى لذتها. و مراد به «خداوند بودن» و «هلاك شونده بودن» در شرح فقره سابق مذكور شد.
٥٩٣١ ضبط النفس عند حادث الغضب يؤمن مواقع العطب.
نگاهداشتن نفس نزد خشمى كه پديد آيد ايمن مىسازد از جايگاههاى هلاكت يعنى زيان و خسران.
٥٩٣٢ ضبط النفس عند الرغب و الرهب من افضل الادب.
نگاهداشتن نفس نزد خواهش و ترس از افزونترين ادبهاست. مراد به «نگاهداشتن نفس نزد خواهش» ظاهرست، و مراد به «نگاهداشتن آن نزد ترس» اينست كه هر گاه او را ترس و بيمى باشد از آنچه مأمور شده باشد بآن مثل جهاد نگاهدارد او را و نگذارد كه آن ترس مانع او شود از آن.
٥٩٣٣ ضاربوا عن دينكم بالظبى[١]، و صلوا السيوف بالخطا، و انتصروا بالله تظفروا و تنصروا.
بزنيد از دين خود بتنديهاى شمشيرها يا دمهاى آنها، و پيوند كنيد شمشيرها را بگامها، و طلب يارى كنيد از خدا تا اين كه فيروزى يابيد و يارى كرده شويد. مراد تحريص بر جهادست و «از دين خود» يعنى از جانب دين خود از براى حفظ آن و تقويت آن. و «پيوند كنيد شمشيرها را بگامها» يعنى در وقت شمشير زدن گامى پيش گذاريد كه آن اضافه طول شمشير شود و وصل شود بآن، و ظاهر اينست كه اين از براى اينست كه بخاطر جمع شمشير بدشمن برسد و نارسائى نكند يا از براى
[١] - شارح( ره) در حاشيه گفته:« ظبى جمع ظبه است و بعضى از اهل لغت گفتهاند كه:
ظبه شمشير حد آنست و بعضى گفتهاند كه: طرف آنست و ظاهر اينست كه مراد به« طرف آن» طرف دم آن باشد كه تندست و مراد به« حد» بنا بر اين تندى آن مىتواند بود و طرف آن نيز مىتواند بود همان طرف دم كه مذكور شد( منه)».