شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ١٨٥ - ٥٧٧٣ شدة الجبن من عجز النفس و ضعف اليقين
دو چيزست كه هم وزن نمىشود با آنها هيچ كردارى، نيكوئى پرهيزگارى، و احسان كردن بسوى مؤمنان. يعنى هيچ كار خيرى برابرى نمىكند با آنها، و آنها از همه در ميزان حسنات سنگين ترست.
٥٧٧٢ شدة الحرص من قوة الشره و ضعف الدين.
سختى حرص از قوت شره است و ضعف دين، يعنى از آنها ناشى مىشود. و «شره» چنانكه اكثر اهل لغت گفتهاند بمعنى غلبه حرص است، و پوشيده نيست كه آن در اينجا مناسب نيست چه آن همان سختى حرص است. و بعضى گفتهاند كه «شره» بكسر شين و فتح راء[١] بمعنى نشاط و فرحناكى است و در اينجا اين معنى مناسب است كه مراد اين باشد كه: حرص زياد از قوت نشاط و فرحناكى و در غم عاقبت و آخرت نبودن و سستى دين ناشى مىشود.
٥٧٧٣ شدة الجبن من عجز النفس و ضعف اليقين.
سختى ترسناكى از ناتوانى نفس و سستى يقين است، مراد ترسناكى زيادست در جهاد و مانند آن و اين كه آن از عجز نفس و ضعف يقين بمعارف إلهيه ناشى مىشود و اگر كسى را قوت نفسى باشد و بيقين قوى داند كه آنچه حق تعالى امر بآن كرده خير او در آن باشد، و اگر ضررى در آن باو برسد تلافى آن بأضعاف مضاعفه خواهد شد يقين او را در آنها ترس زيادى بر آنچه لازمه نفوس بشريه است نشود، و همچنين در مهالك ديگر هر گاه يقين او قوى باشد، باين كه آنچه باو برسد بظلم و عدوان تلافى
[١] - اين تقرير اشتباهى است از شارح( ره) چنانكه در سابق نيز در ذيل مثل اين بيانى از او ياد شد، زيرا كه« شره» كه لغويان آنرا بمعنى نشاط و فرحناكى گفتهاند از ماده« ش ر ر» است كه مضاعف ميباشد و ماده« شره» از نوع صحيح است پس از دو ماده مختلف هستند بلى اگر« شره» را بكسر شين و تشديد راء مفتوحه و بتاء زيادت در آخر كلمه بخوانيم بيان شارح( ره) درست خواهد بود ليكن بيان وى اين مدعا را نمىرساند چنانكه ظاهرست.