شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ١٤٢ - ٥٦١٩ سلم الشرف التواضع و السخاء
هلاكت تو. ظاهر اينست كه مراد به «سر او» كارهاى خيرست كه در نهانى كرده باشد از براى رضاى خداى عز و جل، و مراد اينست كه: آنها را اگر پنهان دارى سبب شادمانى تو گردد باعتبار أجر و ثوابى كه بر آنها مترتب گردد، و اگر فاش نمائى آنها را و اظهار كنى بمردم آميخته گردد بريا، و سبب هلاكت تو گردد، و اين در وقتى است كه غرض از اظهار جلب نفعى باشد از ايشان بسبب آن اگر همه اين باشد كه او را خوب دانند و مدح كنند، اما اگر غرض أخروى متعلق بآن باشد مثل اين كه اظهار آن سبب اين شود كه بعضى از ايشان نيز متابعت او كنند در مثل آن كار خير و وسيله رسيدن نفعى بمحتاجى شود پس ظاهر اينست كه در اظهار آن قصورى نباشد و آدمى خود در هر باب بغرض خود داناترست. و ممكن است كه خطاب بمؤمنى از مؤمنان باشد و مراد به «سر» ايمان باشد و غرض امر بپنهان داشتن آن و فاش ننمودن در زمان تقيه باشد و اين كه پنهان داشتن آن سبب شادمانى در آخرت گردد و فاش نمودن آن سبب هلاكت گردد در دنيا بجور و ظلم دشمنان بلكه در آخرت نيز باعتبار ترك تقيه كه امر بآن شده، و الله تعالى يعلم.
٥٦١٧ سامع الغيبة شريك المغتاب.
شنونده غيبت شريك غيبت كننده است يعنى در گناه و وزر و وبال.
٥٦١٨ سمع الاذن لا ينفع مع غفلة القلب.
شنيدن گوش سود نمىدهد با غفلت دل. غرض اينست كه در مواعظ و نصايح و مانند آنها بايد كه بدل متوجه بود تا نفعى دهد و محض شنيدن بزبان كه دل متوجه نباشد نفعى بر آن مترتب نگردد.
٥٦١٩ سلم الشرف التواضع و السخاء.
نردبان شرف يعنى بلندى مرتبه فروتنى است و سخاوت. مراد فروتنى است در درگاه حق تعالى و با خلق نيز.