فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٩١ - قتل
قتال؛ سوره
← محمد؛ سوره
قَتر
← اقتار
قتل
قتل: كشتن.
از احكام آن در بسيارى از ابواب همچون جهاد، امر به معروف و نهى از منكر، ارث، قضا، شهادات، حدود، قصاص و ديات سخن گفتهاند.
اقسام: قتل يا نسبت به انسان رخ مىدهد و يا نسبت به حيوان. احكام مرتبط با قتل حيوان در عناوينى چون شكار (←صيد)، ذبح (←ذبح)، تذكيه، نحر (←نحر)، حيوان (←حيوان) و پرنده (←پرنده) ذكر شده است؛ از اين رو، در اين نوشتار به احكام قتل انسان پرداخته مىشود كه يا از روى عمد صورت مىگيرد، يا شبه عمد و يا از روى خطا.
حكم تكليفى: از نظر شرع مقدس، انسانها دو گونهاند: بعضى محترماند و جان و مال و عِرض ايشان محفوظ و در امان است و بعضى ديگر غير محترم (←احترام).
كشتن انسان غير محترم، همچون كافر حربى (←اهل حرب) و ناصبى (←ناصبى) و مسلمانى كه بر امام معصوم عليه السّلام خروج كرده (←باغى) جايز است. كشتن انسان محترم از روى عمد، مانند مسلمان و كافر غير حربى حرام است؛ بلكه كشتن مؤمن از گناهان بزرگى است كه خداى تعالىٰ كيفر آن را جهنم ابدى قرار داده است، [١] مگر آنكه كشتن از نظر شرع اشكالى نداشته باشد، مانند كشتن فرد مهاجم در مقام دفاع از خود (←دفاع) يا كشتن قاتل توسط اولياى دم به عنوان قصاص (←قصاص) و يا بزهكارى كه حدّ او قتل است (←حدود)، از قبيل زناكار محصن (←زنا).
ملاك عمد يا غير عمدى بودن قتل:
ملاك در قتل عمد اين است كه قاتل بالغ و عاقل باشد و قصد فعلى را كه منجر به قتل شده و نيز قصد قتل را داشته باشد و يا قصد فعلى را كه غالبا موجب قتل مىشود، داشته باشد، هرچند قصد قتل را نداشته باشد، مانند تيراندازى كردن با اسلحه گرم. [٢]