فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٢٥٩ - قاعد١٧٢٨ ضَمان قبل از قَبض٨٥٩٢ قاعد١٧٢٨ تلف قبل از قبض
نكاح: نگاه نامحرم به بدن زن يا لمس آن در حال ضرورت، مانند مقام درمان، جايز است؛ ليكن به اندازهاى كه رفع ضرورت شود، اكتفا مىگردد. [١]
مستند قاعده: بر حجّيت قاعده به برخى روايات وارد شده در موضوع تقيّه و نيز انتفاى موضوع استناد كردهاند.
مقصود از دليل دوم آن است كه احكام ثانوى بر عناوين ثانوى بار مىشود، مانند جواز نشسته نماز گزاردن در صورت حرجى بودن ايستادن، و از آنجا كه حكم داير مدار موضوع است، با بر طرف شدن ضرورت (عسر و حرج)، موضوع و به تبع، حكم آن نيز منتفى مىشود، مانند جواز تيمّم كه با پيدا شدن آب، منتفى مىشود. [٢]
قاعدۀ ضمان
قاعدۀ ضمان: عنوان مجموعهاى از قواعد فقهى.
قاعدۀ ضمان عبارت است از اشتغال ذمّه انسان به مالى يا حقّى به سببى از اسباب ضمان. قاعده ضمان، قاعدهاى مستقل نيست؛ بلكه نام مجموعهاى از قواعد مربوط به ضمان است، مانند قاعدۀ على اليد (←قاعدۀ على اليد)، قاعدۀ اتلاف (←قاعدۀ اتلاف)، قاعده غرور (← قاعدۀ غرور)، قاعدۀ مايضمن بصحيحه يضمن بفاسده (←قاعده مايضمن بصحيحه يضمن بفاسده)، قاعدۀ ضمان به تعدى و تفريط (←قاعده ضمان امين) و قاعدۀ تلف قبل از قبض (←قاعدۀ تلف قبل از قبض).
قاعدۀ الضَمانُ بالإتلاف
← قاعدۀ اتلاف
قاعدۀ الضَمانُ بالإستيفاء
← قاعدۀ اتلاف
قاعدۀ الضَمانُ بالتعدّى و التفريط
← قاعدۀ عدم ضمان امين
قاعدۀ ضَمان قبل از قَبض
← قاعدۀ تلف قبل از قبض
[١]. مائة قاعدة فقهية/ ١٥٣؛ مبانى الفقه الفعال ٩٠/١
[٢]. العروة الوثقىٰ ٤٤٨/١-٤٤٩؛ مائة قاعدة فقهية/ ١٥٤
[٣]. مهذب الاحكام ٤٩٩/٢
[٤]. كتاب الصلاة (شيخ انصارى) ٤٧٤/٢
[٥]. كتاب الصلاة (نائينى) ١٧٨/١
[٦]. مناسك حج (مراجع) / ١٧٥ و ٢٠٧؛ مبانى الفقه الفعال ١٠٣/١-١٠٤
[٧]. منهاج الصالحين (سيستانى) ١١٦/٣-١١٧؛ انوار الفقاهة (النكاح) (مكارم) / ٩٣ و ٩٩
[٨]. مائة قاعدة فقهية/ ١٥٣-١٥٤.