فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٣٣٠ - قاعد١٧٢٨ كُلُّ ما إمتَنَعَ حيضاً فَهوُ استحاضةٌ ٨٥٩٢ قاعده كل ما لم يكن حيضاً فهو استحاضةٌ
و يا ضرورىاى از ضروريات دين (← ضرورى)؛ اعم از اصول و فروع باشد [١]← كفر).
مقصود از نجاست آن است كه ملاقات شىء پاك با بدن كافر در صورت مرطوب بودن، موجب نجس شدن آن شىء مىگردد؛ يعنى استفاده از آن در امور مشروط به طهارت جايز نيست، مانند خوردن و نوشيدن، در صورتى كه آن شىء پاك خوردنى يا نوشيدنى باشد و نماز خواندن در آن، در صورتى كه پوشيدنى باشد (←نجاسات).
ديدگاهها: مفاد قاعده، ديدگاه مشهور فقها است كه كافر را به همۀ اقسامش نجس مىدانند؛ بلكه تعدادى از آنان، بر آن ادعاى اجماع و اتفاق كردهاند؛ [٢]ليكن برخى، اهل كتاب (←اهل كتاب) را استثنا كرده و كافر كتابى را پاك دانستهاند. [٣] برخى نيز علاوه بر اهل كتاب، مسلمان محكوم به كفر را، همچون غالى (←غلات) و ناصبى (←ناصبى) تا زمانى كه خود را منتسب به اسلام و مسلمانى مىداند، پاك دانستهاند. [٤]
مستند قاعده: بر اعتبار قاعدۀ ياد شده به آيات، روايات و اجماع فقها استناد شده است. [٥]
قاعدۀ كُل ماءٍ طاهرٌ حَتىٰ تَعلَمَ أنهُ قَذِر
← قاعده طهارت
قاعدۀ كُل ما إمتَنَعَ حيضاً فَهوُ استحاضةٌ
← قاعده كل ما لم يكن حيضاً فهو استحاضةٌ
قاعدۀ كل ما بطل فيه المسمى...
قاعدۀ كُل ما بَطَلَ فيه المُسَمّىٰ فالمَرجِعُ هُو المِثل: از قواعد فقهى.
قاعدۀ ياد شده عبارت است از رجوع به عوض المثل در صورت بطلان عوض تعيين شده در عقد.
عنوان اين قاعده عنوانى اصطيادى و برگرفته از قواعد متعدد ديگرى همچون
[١]. القواعد الفقهية (بجنوردى) ٣٢٩/٥-٣٣١
[٢]. الانتصار/ ٨٨-٨٩؛ تهذيب الاحكام ٢٢٣/١؛ غنية النزوع/ ٤٤؛ كتاب السرائر ٧٣/١؛ جواهر الكلام ٤١/٦-٤٢
[٣]. مصباح الفقيه ٢٣٥/٧ - ٢٦٠؛ منهاج الصالحين (سيدمحسن حكيم) ١٥٠/١
[٤]. الفتاوى الواضحة/ ٣١٩
[٥]. القواعد الفقهية (بجنوردى) ٣٣٢/٥-٣٥٥.