فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٣٣٣ - قاعد١٧٢٨ كُلُّ ما فِى الإنسان واحدٌ فَفيهِ الدّية
قاعدۀ كُلُّ ما حَكَمَ بِهِ العَقلُ حَكَمَ بِهِ الشَّرع
←
قاعدۀ ملازمه بين حكم عقل و شرع
قاعدۀ كُلُّ ما فِى الإنسان إثنان...
قاعدۀ كُلُّ ما فِى الإنسان إثنان فَفيهِما الدّية: از قواعد فقهى.
قاعدۀ فوق برگرفته از روايتى است كه به اين مضمون وارد شده است. [١] مقصود از اين قاعده اين است كه هر عضوى كه در انسان جفت است، در مجموع آن ديۀ كامل ثابت است. به آن در باب ديات استناد كردهاند.
مفاد قاعده: بعضى اعضاى بدن انسان جفت است، مانند چشم، دست، پا و گوش.
در از بين بردن هر دو، ديۀ كامل و در يكى، نصف ديه ثابت است. [٢]
در از بين بردن منافع اين گونه اعضا، همچون ديدن و شنيدن نيز قاعدۀ ياد شده جارى است. بنابر اين، در جنايت بر چشم و گوش اگر هر دو نابينا يا ناشنوا شوند، ديۀ كامل و اگر يكى نبيند يا نشنود، نصف ديه ثابت است. [٣] مشهور، حكم ياد شده را در پلكها نيز جارى دانستهاند، هرچند برخى در آن اشكال كردهاند. [٤]
مستند قاعده: بر حجّيت و اعتبار قاعده به روايات وارد شده به همين مضمون استناد كردهاند. [٥]
قاعدۀ كل ما فِى الإنسان واحد...
قاعدۀ كُلُّ ما فِى الإنسان واحدٌ فَفيهِ الدّية: از قواعد فقهى.
قاعدۀ فوق برگرفته از روايتى است كه به اين مضمون وارد شده است. [٦] مضمون اين قاعده چنين است كه هر عضوى كه در انسان يكى است، در آن ديۀ كامل ثابت است. به آن در باب ديات استناد كردهاند.
مفاد قاعده: بعضى اعضاى بدن تكاند، مانند زبان، بينى و آلت تناسلى.
در از بين بردن اين گونه اعضا ديۀ كامل ثابت است؛ [٧] چنان كه به گفتۀ جمعى در از بين بردن منافع اين گونه اعضا، همچون
[١]. وسائل الشيعة ٢٨٣/٢٩-٢٨٨
[٢]. مهذب الاحكام ٢٠٧/٢٩؛ جواهرالكلام ١٨١/٤٣ و ٢٠٥
[٣]. مهذب الاحكام ٢٥٨/٢٩
[٤]. مبانى تكملة المنهاج ٢٧٣/٢
[٥]. الكافى (كلينى) ٧ / ٣١١-٣١٦؛ تهذيب الاحكام ٢٥٨/١٠؛ مهذب الاحكام ١٧٥/٢٩.