فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٤ - قاعد١٧٢٨ اتلاف
قاعده ائتِمان
← قاعدۀ عدم ضمان امين
قاعدۀ اباحه
← قاعدۀ حليّت
قاعدۀ اتحاد كل فرع مع اصله
← قاعدۀ اشتراط اتحاد جنس در ربا
قاعدۀ اتصالُ العِدَّةِ بِسَبَبِها
قاعدۀ اتصالُ العِدَّةِ بِسَبَبِها: از قواعد فقهى.
قاعدۀ ياد شده عبارت است از آغاز زمان عدّه از زمان حصول سبب آن.
برخى از آن به قاعده تعبير كردهاند. به آن در باب طلاق استناد شده است.
مفاد قاعده: زمان شروع عدّه، متصل به سبب آن است. بنابر اين، شروع عدّه طلاق، از زمان وقوع طلاق و عدّه وفات از زمان فوت همسر خواهد بود و علم و جهل زوجه تأثيرى در زمان عدّه ندارد، [١] مگر مواردى كه به دليل خارج شده باشد، ماننده عدّۀ وفات همسر غايب كه از زمان رسيدن خبر فوت او به همسرش خواهد بود، نه زمان فوت وى. [٢]
مستند قاعده: بر حجّيت و اعتبار قاعدۀ ياد شده به برخى آيات، [٣] روايات و اجماع [٤] استدلال شده است.
قاعدۀ اتلاف
قاعدۀ اتلاف: از قواعد فقهى.
قاعده اتلاف از قواعد مشهور فقهى است كه از آن به قاعده «الضمان بالاتلاف» نيز تعبير كردهاند و صورت كامل آن «مَن أتلَفَ مالَ الغَيرِ فَهُوَ لَهُ ضامِنٌ» مىباشد و به اجمال عبارت است از ضمان مال ديگرى در صورت تلف كردن آن بدون اذن صاحب مال.
به قاعده ياده شده در بابهاى مختلف، همچون تجارت، غصب و ديات استناد و در برخى كتب دربردارندۀ قواعد فقهى از آن بحث كردهاند.
مفاد قاعده: براى روشن شدن مفاد قاعده، ابتدا بايد مقصود از الفاظ به كار رفته در قاعده؛ يعنى «اتلاف»، «مال»، «غير» و «ضامن» تبيين گردد.
[١]. جواهر الكلام ٣٧١/٣٢
[٢].٣٧٢
[٣]. طلاق/ ١
[٤]. ايضاح الفوائد ٣٣٩/٣؛ وسائل الشيعة ٢٢٥/٢٢-٢٢٨؛ جواهر الكلام ٣٧١/٣٢؛ فقه الامام جعفر الصادق عليه السلام ٣٦/٦.