فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٦٣١ - قضاء
كسى كه بر اثر بيمارى نتوانسته روزه بگيرد، چنانچه بيمارى اش تا ماه رمضان آينده استمرار يابد، به قول مشهور، قضاى آن ساقط است؛ اما بايد براى هر روز يك مدّ طعام كفاره بدهد. [١]
گرفتن قضاى روزه واجب، فورى نيست؛ چنان كه پى درپى گرفتن آن نيز واجب نمىباشد؛ هرچند مستحب است؛ [٢] ليكن تأخير آن بدون عذر تا ماه رمضان بعدى جايز نيست و چنانچه تأخير صورت گيرد، علاوه بر قضا، كفاره - يك يا دو مدّ طعام براى هر روز - نيز واجب مىشود. [٣]
بر معذور از گرفتن روزه، چنانچه پس از برطرف شدن عذرش قصد گرفتن قضاى روزه را داشته باشد، ليكن دوباره عذر مستمر تا ماه رمضان آينده پيدا شود، بنابر قول مشهور، تنها قضا واجب مىشود؛ ليكن اگر از روى بى مبالاتى روزه را تأخير بيندازد هم قضا و هم كفاره بر او واجب مىشود. [٤]
كسى كه قضاى روزه ماه رمضان را براى خودش مىگيرد، به قول مشهور، جايز نيست بعد از ظهر افطار كند و در صورت افطار كفاره واجب مىشود؛ ليكن چنانچه از جانب ديگرى قضاى روزه را به جا مىآورد، آيا جايز است بعد از ظهر افطار كند يا نه؟ مسئله اختلافى است [٥]← افطار).
قضاى روزۀ ميّت كه از روى عذر نگرفته، بر ولىّ او واجب است، مگر آنكه ميّت به آن وصيت كرده باشد. در اين صورت از ذمّۀ ولىّ ساقط مىشود.
آيا وجوب قضاى روزه ميّت بر ولىّ او، اختصاص به روزههاى فوت شده از روى عذر، همچون بيمارى و سفر دارد يا همۀ روزهها را در بر مىگيرد؟ مسئله اختلافى است. [٦]
قضاى روزههايى كه در پى بيمارى، حيض و يا نفاس فوت شده و شخص در همان حال فوت كرده، بر ولىّ او واجب نيست [٧]← روزه).
ج. احكام قضا در حج و عمره: كسى كه حج بر عهدۀ او استقرار يافته، چنانچه پس از احرام بستن و داخل شدن در حرم بميرد، از حج واجب كفايت مىكند و قضا