فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٨٦ - قِبله
قبله تلاش كرده و به سمتى كه گمان قبله بودن مىرفته، نماز گزارده، سپس معلوم شده گمان او نادرست بوده است، نمازش صحيح است، به شرط آنكه انحرافش از قبله كمتر از نود درجه (بين مشرق و مغرب) باشد. البته در صورت كشف خطا در اثنا بايد به سمت قبله برگردد، و اگر انحراف نود درجه يا بيشتر باشد و قبل از خروج وقت نماز متوجه شود، نماز اعاده مىشود.
اگر پس از خروج وقت متوجه شود، در صورتى كه انحراف به حدّ استدبار بوده، در وجوب اعادۀ نماز و عدم آن اختلاف است. مشهور ميان متأخران عدم وجوب اعاده است. [١]
در الحاق فراموش كننده قبله و نيز جاهل به حكم (وجوب استقبال) يا موضوع (قبله) به مورد ياد شده اختلاف است.
قول مشهور صحّت نماز مطلقا در انحراف كمتر از نود درجه است. [٢]
به قول منسوب به مشهور، بر مكلّفان واجب كفايى (←وجوب كفايى) است كه محتضر مسلمان را رو به قبله بخوابانند؛ بدين صورت كه او را به پشت بخوابانند؛ به گونهاى كه كف پاهايش به سمت قبله باشد. [٣]
به قول مشهور، واجب است ميّت مسلمان را در قبر رو به قبله بگذارند؛ بدين صورت كه او را به پهلوى راست بخوابانند؛ به گونهاى كه جلوِ بدنش به سمت قبله باشد. [٤]
واجب است هنگام ذبح (←ذبح) يا نحر (←نحر) موضع ذبح يا نحر و نيز جلوِ بدن حيوان روبه قبله باشد. در وجوب استقبال ذابح و نحر كننده اختلاف است. [٥]
حرام: به قول مشهور، تخلّى (←تخلّى) رو و پشت به قبله حرام است. برخى حرمت آن را به فضاى باز، همچون بيابان اختصاص داده و در فضاى بسته، همچون ساختمان قائل به كراهت شدهاند. [٦]برخى نيز مطلقا آن را مكروه دانستهاند. [٧]
مستحب: روبه قبله بودن، بويژه در اين حالات مستحب است: در حال دعا، ذكر، تلاوت قرآن، سجدۀ شكر (←سجدۀ شكر)، سجدۀ تلاوت (←سجدۀ تلاوت)، نشستن در مسجد؛ بلكه مطلق نشستن، [٨]