فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٦٤ - قانون
چنانچه كسى بر دوش ديگرى سوار شود و فرد سوم كارى كند كه بر اثر آن از مركوب حركتى سر بزند كه موجب افتادن راكب و مردن او شود، پنج ديدگاه در مسئله وجود دارد:
١). نصف ديه بر فرد سوم (تحريك كننده) و نصف ديگر بر عهدۀ قامصه است.
٢. يك سوم ديه بر عهدۀ فرد سوم و يك سوم بر عهدۀ قامصه و يك سوم ديگر ساقط است.
٣. در صورتى كه اقدام فرد سوم موجب حركت غير اختيارى و غير ارادى از سوى قامصه شده باشد، ديه كامل بر عهدۀ تحريك كننده است؛ اما اگر قامصه به اختيار و ارادۀ خود دست به چنين حركتى زده باشد و مجبور و مضطر به آن نبوده، بر عهدۀ قامصه خواهد بود. [١]
٤. اگر راكب از روى عبث و بازى بر دوش قامصه سوار شده باشد، يك سوم ديه ساقط و دو سوم ديگر بر عهدۀ فرد سوم و قامصه خواهد بود؛ ليكن اگر از روى عبث سوار نشده باشد، مانند آنكه قامصه را براى اين كار اجير كرده باشد، نصف ديه بر عهدۀ فرد سوم و نصف ديگر بر عهدۀ قامصه مىباشد. [٢]
٥). اگر راكب بالغ و از روى اختيار بر قامصه سوار شده باشد، دو سوم ديه بر عهدۀ فرد سوم و يك سوم آن ساقط خواهد بود؛ اما اگر نابالغ باشد يا از روى اكراه سوار بر قامصه شده باشد، ديه پنجاه پنجاه بر عهدۀ فرد سوم و قامصه است. [٣]
قانصه
← سنگدان
قانع
← قناعت
قانون
قانون: قاعدهاى حقوقى.
قانون در اصطلاح عبارت است از قاعدهاى حقوقى كه به تصويب مرجع قانون گذار مىرسد. [٤] تفاوت آن با حكم شرعى اين است كه حكم شرعى توسط خداى تعالىٰ وضع مىشود و پيامبران
[١]. لسان العرب، واژۀ «قمص»
[٢]. وسائل الشيعة ٢٤٠/٢٩
[٣]. وسائل الشيعة ٢٤٠/٢٩
[٤]. جواهر الكلام ٧٤/٤٣-٧٦
[٥]. الكافى فى الفقه/ ٣٩٥
[٦]. كشف الرموز ٢ / ٦٤٠-٦٤١؛ التنقيح الرائع ٤٧٤/٤.