فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٤٣ - قاعد١٧٢٨ الواجِباتُ الشَّرعيةِ ألطافٌ فِى الواجِباتِ العَقليَّة
٢. چهار ركعت نماز با يك سلام كه آن نيز در اعمال شب جمعه وارد شده است.
٣. چهار ركعت نماز با يك سلام، وارد شده در اعمال روز اول ماه رجب. [١]
بنابر آنچه از برخى قدما نقل شده، نماز عيدى كه بدون خطبه خوانده شود و نيز نماز جعفر طيار (←نماز جعفر طيار) به صورت چهار ركعتى با يك سلام به جا آورده مىشوند. [٢]
مستند قاعده: بر مفاد قاعده به اجماع استناد شده است؛ [٣] چنان كه به توقيفى بودن عبادت نيز استناد كردهاند، با اين بيان كه عبادت؛ اعم از هيئت، اجزا و شرايط آن بايد از شارع اخذ شود و معروف از صاحب شريعت در نماز مستحب آن است كه هر دو ركعت يك سلام دارد. بنابر اين، بايد بر آن بسنده كرد.
ضمن آنكه برخى روايات بر آن دلالت دارد. [٤]
قاعدۀ الواجِبات الشرعية ألطاف...
قاعدۀ الواجِباتُ الشَّرعيةِ ألطافٌ فِى الواجِباتِ العَقليَّة: از قواعد كاربردى در فقه.
به قاعدۀ ياد شده كه در علم كلام از آن ياد كردهاند، در فقه نيز در مواردى استناد شده است؛ هرچند در كلمات فقها عنوان قاعده براى آن به كار نرفته است. از اين قاعده تعبيرهاى گوناگون شده است، از قبيل «السمعياتُ ألطافٌ فِى العَقليات» و «الأحكامُ الشَّرعيةِ ألطافٌ فِى الأحكامِ العَقليّة».
مفاد قاعده: «الطاف» جمع «لطف» است. لطف در اصطلاح عبارت است از آنچه موجب نزديك شدن بنده به طاعت و ثواب و بهشت و دور شدن وى از گناه و عذاب مىشود (←قاعدۀ لطف).
متكلمان براى قاعدۀ لطف دو معنا ذكر كردهاند.
[١]. كتاب السرائر ٣٠٦/١؛ البيان/ ١٠٨؛ القواعد و الفوائد ٣١٦/٢؛ جامع المقاصد ١٠/٢
[٢]. روض الجنان ٨٧٥/٢
[٣]. مصباح المتهجد ١ / ٣١٧ - ٣١٨
[٤]. الحدائق الناضرة ٧٧/٦
[٥]. جواهرالكلام ٧٠/٧
[٦]. الرسائل العشر (حلى) / ١٠٤؛ روض الجنان ٨٧٥/٢-٨٧٦
[٧]. القواعد و الفوائد/ ٣١٦-٣١٧
[٨]. كتاب السرائر ٣٠٦/١
[٩]. مستند الشيعة ٤٤٠/٥.