فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٢٠٩ - قاعد١٧٢٨ حرمت انتفاع به اعيان نجس
قاعدۀ حرمت اعانت بر إثم
← قاعدۀ اعانت بر إثم
قاعدۀ حرمت انتفاع...
قاعدۀ حرمت انتفاع به اعيان نجس: از قواعد فقهى.
قاعدۀ ياد شده عبارت است از حرمت هرگونه استفاده از اعيان نجس، مانند خون، منى و مردار - جز آنچه به دليل خاص استثنا شده است - از آن در باب طهارت سخن گفتهاند.
مفاد قاعده: مقصود از حرمت انتفاع، استفاده از منفعت حلال عين نجس مىباشد، نه انتفاع از منفعت حرام؛ زيرا حرمت انتفاع از منفعت حرام، مسلم و مورد اتفاق همه است و بحثى در آن نيست.
مقصود از اعيان نجس، مقابل متنجس، اشيايى است كه شارع ذات آنها را نجس قرار داده است، مانند خون، بول، مدفوع انسان، منى، سگ و خوك. بنابر اين، مفاد قاعده، حرمت استفاده از همۀ منافع اعيان نجس است. [١]
بحثى ميان فقها، بويژه از زمان شيخ انصارى (م ١٢٨١ ه. ق) به بعد مطرح شده مبنى بر اينكه اصل، جواز استفاده از اعيان نجس است، مگر آنچه با دليل خارج شده باشد و يا اصل، حرمت استفاده از اعيان نجس است، مگر آنچه با دليل خارج شده باشد. البته برخى گفتهاند:
مقصود از اصل، اصل ثانوى است؛ زيرا اصل اولى كه از عموم ادله استفاده مىشود، جواز انتفاع از هر چيز به هر نحوى است، مگر آنچه دليل بر منع
[١]. القواعد الفقهية (بجنوردى) ٢٥١/٥
[٢]. القواعد و الفوائد ٩٧/١
[٣]. القواعد الفقهية (بجنوردى) ٢٥١/٥
[٤]. ذكرى الشيعة ٥/٤؛ جامع المقاصد ٣٥٨/٢؛ مجمع الفائدة ١٠٩/٣ ؛ كفاية الاحكام ١١٥/١
[٥]. شرائع الاسلام ١ / ٧٣؛ تذكرة الفقهاء ٢٩٩/٣؛ الدروس الشرعية ١ / ١٨٦؛ مفاتيح الشرائع ١٦٩/١
[٦]. القواعد و الفوائد ٩٩/١
[٧]. القواعد الفقهية (بجنوردى) ٢٥١/٥-٢٥٢
[٨]. كتاب الصلاة (محقق داماد) ٤٧٥/٢
[٩]. القواعد الفقهية (بجنوردى) ٥ / ٢٥٥
[١٠]. مجمع الفائدة ١٠٩/٣؛ روضة المتقين ٤٧٣/٢؛ كشف اللثام ١٨٤/٤؛ جواهرالكلام ١٢٣/١١
[١١]. غنائم الايام ٢٢٤/٣
[١٢]. ارشادالاذهان ٢٦٨/١؛ تحرير الاحكام ٢٦٨/١؛ تذكرة الفقهاء ٢٩٩/٣؛ جواهر الكلام ١٢٢/١١
[١٣]. القواعد الفقهية (بجنوردى) ٢٥٢/٥-٢٦١ ؛ الانوار البهية/ ١٤٩-١٥١.