فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٢٢ - قاعد١٧٢٨ مَن أدرَكَ أحَدَ المَوقِفَينِ فَقَد أدرَكَ الحَج
از جمله ادله بر عدم صحّت چنين نذرى، قاعدۀ ياد شده است؛ چه اينكه در صحّت نذر، قدرت نذر كننده بر انجام دادن يا ترك متعلق نذر شرط است و از آنجا كه نذر كننده از نظر شرع بر ترك واجب قدرت ندارد و ممتنع شرعى همانند ممتنع عقلى است، چنين نذرى صحيح نخواهد بود. [١]
قاعدۀ مَن أتلَف مالَ الغَيرِ فَهُوَ لَهُ ضامِن
← قاعدۀ اتلاف
قاعدۀ مَنْ أحيا أرضاً مَيتةً فَهِىَ لَه
← قاعدۀ احياء
قاعدۀ من أدرَك
قاعدۀ من أدرَك: از قواعد فقهى.
قاعدۀ ياد شده كه صورت كامل آن عبارت است از «مَن أدرَكَ مِن الوَقت ركعةً فَقَد أدرَكَ الوقتَ كُلَّه» در برخى كتب قواعد فقهى معاصران آمده و فقها در باب صلات به آن استناد كردهاند.
مفاد قاعده: نمازهاى داراى وقت، همچون نمازهاى روزانه، در صورتى كه يك ركعت از آنها در وقت خوانده شود، حكم خواندن تمام نماز در وقت را دارد.
بنابر اين، با وقوع يك ركعت از نماز در وقت، نماز ادا خواهد بود؛ هرچند ديگر ركعات خارج از وقت خوانده شود. [٢]
مستند قاعده: بر اعتبار و حجّيت قاعده به رواياتى با مضمون قاعده استناد كردهاند. [٣]
قاعدۀ مَن أدرَكَ أحد الموقفين...
قاعدۀ مَن أدرَكَ أحَدَ المَوقِفَينِ فَقَد أدرَك الحَج: از قواعد فقهى.
قاعدۀ ياد شده بر گرفته از روايات [٤]و به اجمال عبارت است از كفايت درك يكى از دو وقوف در صحّت حج هنگام عذر. به آن در باب حج استناد كردهاند.
[١]. مائة قاعدة فقهية/ ٢٧١
[٢]. روض الجنان ١ / ٣٣٢
[٣]. جواهر الكلام ٢٦٣/٢٨
[٤]. مصباح الهدىٰ ١٥٤/١٢.
[٥]. مائة قاعدة فقهية/ ٢٧٧؛ موسوعة الخوئى ١١ / ٢٣٢؛ فقه الصادق ٧١/٤؛ مهذب الاحكام ٨٢/٥ و ٢٩١/٧
[٦]. مائة قاعدة فقهية/ ٢٧٧؛ وسائل الشيعة ٢١٧/٤.