فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٣٤٨ - قاعد١٧٢٨ كُلُّ واحِدَةٍ مِنَ الصَّلوات الخَمس لابَدلَ لها الا الظُهر
قاعدۀ كُلُّ موضعٍ تقبل فيه...
قاعدۀ كُلُّ مَوضعٍ تُقبَلُ فيه شهادةُ النساء مُنفَرِدات، لاتُقبَل بأقل مِن اربع: از قواعد فقهى.
قاعدۀ ياد شده بدين معنا است كه در موارد پذيرش شهادت زنان به تنهايى، شهادت كمتر از چهار نفر پذيرفته نيست.
به آن در باب شهادات استناد كردهاند.
مفاد قاعده: زنان مسائل ويژهاى دارند كه به طور معمول اطلاع مردان بر آنها دشوار است، مانند بكارت و حيض.
در اين گونه مسائل شهادت زنان به تنهايى (و بدون انضمام مردان) پذيرفته است. در اين گونه موارد بنابر قول مشهور، شهادت كمتر از چهار زن پذيرفته نيست، مگر آنچه استثنا شده است. قول مقابل مشهور، پذيرش شهادت دو زن، بلكه حتى يك زن امين است. [١]
موارد استثنا: دو مورد از قاعده استثنا شده است. يكى، شهادت زن در وصيت به مال كه شهادت يك زن به تنهايى نسبت به يك چهارم مال وصيت شده و شهادت دو زن نسبت به دوچهارم و سه زن نسبت به سه چهارم و چهار زن نسبت به تمامى مال وصيت شده براى موصى له پذيرفته است؛ و دوم، شهادت زن در زنده به دنيا آمدن نوزاد، كه در پى شهادت يك زن، يك چهارم ارثى كه اگر زنده مىماند به او تعلق مىگرفت، از آنِ او خواهد بود كه به ورثهاش داده مىشود و با شهادت دو زن، دو چهارم و با شهادت سه زن، سه چهارم و با شهادت چهار زن تمامى آن از آنِ نوزاد خواهد بود و به ورثهاش مىرسد. [٢]
مستند قاعده: مستند قاعده، روايات و آياتى است كه شهادت دو زن را معادل يك مرد دانسته است. [٣]
قاعدۀ كُلُّ واحدةٍ من الصلوات...
قاعدۀ كُلُّ واحِدَةٍ مِنَ الصلوات الخَمس لابَدلَ لها الا الظُهر: از قواعد فقهى.
قاعدۀ ياد شده بدين معنا است كه هيچ يك از نمازهاى پنج گانه جايگزين ندارد، مگر نماز ظهر. اين قاعده در برخى كتب
[١]. مسالك الافهام ٢٥٩/١٤؛ جواهر الكلام ٤١ / ١٧٦-١٧٧
[٢]. مسالك الافهام ٢٥٩/١٤ - ٢٦٠
[٣]. جواهر الكلام ١٧٦/٤١-١٧٧؛ مبانى تحرير الوسيلة (القضاء و الشهادة) / ٦٥٦).