فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٢١٠ - قاعد١٧٢٨ حرمت اهانت محترمات
استفاده از آن وارد شده باشد؛ اما اصل ثانوى، به قول برخى، حرمت استفاده از اعيان نجس است. [١] مشهور، قائل به حرمت مطلق انتفاع از اعيان نجساند؛ [٢]بلكه بر آن ادعاى اجماع نيز شده است؛ [٣]ليكن مشهور از زمان شيخ انصارى به بعد، جواز استفاده از اعيان نجس است، مگر آنچه با دليل خارج شده است. [٤]
مستند قاعده: بر اعتبار قاعدۀ ياد شده به آيات و روايات و نيز اجماع، استناد شده است. [٥]
قاعدۀ حرمت اهانت محترمات
قاعدۀ حرمت اهانت محترمات: ممنوع بودن خوار و خفيف شمردن مقدسات دينى.
قاعدۀ يادشده از قواعد فقهى است و فقها در فروع و احكام مختلف فقهى به آن استناد كردهاند؛ هرچند در كتابهاى فقهى از آن به عنوان قاعدۀ فقهى ياد نكردهاند؛ ليكن مضمون و مفاد آن، همچون قاعده و قانونى كلّى در مقام استدلال در كلمات فقها بسيار به كار رفته است. برخى در كتب قواعد فقهى به تفصيل از آن سخن گفتهاند.
مفاد قاعده: حرمت از احكام تكليفى اى است كه مكلّف ملزم به ترك متعلق آن است و در صورت ارتكاب، مستحق مؤاخذه و كيفر خواهد بود (← حكم تكليفى).
اهانت در لغت به معناى خوار و سبك شمردن و تحقير كردن آمده است. [٦]
مقصود از محترمات چيزهايى است كه در شريعت مقدس، بزرگ و محترم شمرده شده و تعظيم آنها واجب است، مانند اسمها و صفات خداى تعالىٰ، پيامبر اكرم صلّى اللّٰه عليه و آله، اهل بيت عليهم السّلام و ديگر معصومان از انبيا و اوصيا عليهم السّلام و نيز مؤمنان، كعبۀ مشرّفه، مسجد الحرام، مسجد النبى صلّى اللّٰه عليه و آله، مسجد كوفه و ديگر مساجد،
[١]. المعالم المأثورة ٤٣/٢
[٢]. المكاسب المحرمة (امام خمينى) ٤٨/١-٤٩
[٣]. المعالم المأثورة ٤٣/٢؛ مصباح الفقاهة ١٣٨/١
[٤]. التنقيح الرائع ٥/٢؛ ايضاح الفوائد ١٥٢/٤
[٥]. المكاسب و البيع (نائينى) ١٦/١
[٦]. كتاب المكاسب ٩٧/١؛ المكاسب المحرمة (امام خمينى) ٤٨/١-٥٦).