فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٦٩٧ - قو١٧٢٨ قدسى
٢. دو طرف دربارۀ معاملهاى با يكديگر گفتوگو مىكنند و قرار معامله (ثمن مشخص در برابر كالاى مشخص) را در آيندۀ معلوم مىگذارند و اين قرار را در برگهاى ثبت مىكنند. اين برگه نيز قولنامه ناميده مىشود. عنوان قولنامه از عناوين جديد است كه از احكام آن در مسائل مستحدثه و استفتائات سخن گفتهاند.
حكم: قولنامۀ گونۀ نخست، سندى معتبر به شمار رفته و وفا به مفاد آن واجب است. شرايط مندرج در آن نيز معتبر خواهد بود (←عقد)؛ ليكن گونۀ دوم اعتبار ندارد و از نظر شرع، اثرى بر آن مترتب نيست و هر يك از دو طرف مىتواند از انجام دادن معامله سر باز زند. [١]
آنچه در قولنامهها به عنوان بيعانه آورده مىشود، صورتهاى مختلف و احكام متفاوت دارد (←بيعانه).
قوۀ استنباط
← استنباط
قوۀ جنسى
← شهوت
قوۀ قدسى
قوۀ قدسى: از شرايط اجتهاد.
مقصود از قوۀ قدسى، قوهاى است كه انسان در پرتو آن بر استنباط احكام از منابع آن توانمند مىشود. اين قوه، ملكه و ملكۀ ربّانى نيز ناميده شده است. [٢]
اين قوه از اين جهت كه اعطايى خداوند تعالىٰ به بندگان خاص خويش مىباشد و آنان با مجاهدت و تلاش در تصفيه باطن خود از رذائل و آراستگى به فضائل اخلاقى و ملازمت طاعات و عبادات و ترك محرّمات و شبهات بدان دست مىيابند، قدسى و ربّانى ناميده شده است. [٣] از آن در باب اجتهاد و تقليد سخن گفتهاند.
برخى در تعريف اجتهاد، به قوه قدسى نيز اشاره كرده و آن را شرط اصلى و مهمترين شرط تحقق اجتهاد دانسته و گفتهاند: ديگر شرايط با وجود اين شرط، سودمند خواهند بود و بدون آن، سودى نخواهند داشت. [٤]
[١]. استفتائات (امام خمينى) ٧٤/٢ و ٩٩؛ استفتائات جديد (تبريزى) ٢٤٠/١؛ جامع المسائل (فاضل) ١ / ٢٦٣؛ استفتائات جديد (مكارم) ٢٦٤/٢.