فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٦٧٦ - قمه زنى
قمقمه
قمقمه: ظرفى كوچك و معمولا داراى بند براى نگهدارى و حمل آب.
از آن به مناسبت در باب حج نام بردهاند.
براى محرم، به دست گرفتن قمقمهاى كه بند و يا محفظۀ آن دوخته شده، جايز است؛ ليكن آيا بر دوش انداختن آن نيز جايز است يا نه؟ برخى احتياط واجب را در اجتناب از آن دانستهاند؛ اما بسيارى آن را نيز جايز دانستهاند. [١]
قمةُالرأس
قمةُالرأس: بالاى سر.
عنوان ياد شده در روايات، [٢] و به تبع در كلمات فقها در بابهاى صلات و صوم به كار رفته است.
وقت افطار و نماز مغرب، غروب خورشيد است كه بنابر قول مشهور با گذشتن سرخى مشرق (حمرۀ مشرقيه) از بالاى سر (قمّة الرأس) به سمت مغرب محقق مىشود [٣]← غروب).
قمه زنى
قمه زنى: خراش وارد كردن بر سر با قمه و مانند آن.
از احكام آن در پاسخ به استفتائات سخن گفتهاند.
قمه زنى در مصيبت اباعبداللّٰه عليه السّلام و ديگر پيشوايان معصوم عليه السلام در صورتى كه ضرر درخور توجهى درپى نداشته باشد و نيز موجب وهن و هتك و بدنامى مذهب و دين نشود، به تصريح بسيارى از فقها جايز است. مقصود از ضرر درخور توجه، ضررى است كه عرف نسبت به آن مسامحه نمىكند، مانند مرگ و نقص عضو. [٤]
برخى گفتهاند: از آنجا كه امروزه اين اقدام موجب وهن و بدنامى مذهب است، لازم است از آن پرهيز گردد. [٥]
[١]. مدارك الاحكام ٣١٩/٨؛ ذخيرة المعاد/ ٦١٠).
[٢]. مناسك حج (مراجع) / ٢٤٢.
[٣]. وسائل الشيعة ١٧٤/٤؛ ١٢٤/١٠
[٤]. الحدائق الناضرة ١٦٣/٦؛ موسوعة الخوئى ١٦٨/١١-١٦٩.