فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٩٤ - قسمت تعديل
روش انجام مىگيرد. يكى از آنها، قسمت افراز است. اين روش در جايى است كه مال مشترك [= مقسوم] به جهت برابر بودن اجزاى آن در صفات، بر حسب اجزا و مقدار قابل قسمت باشد. مثلىها، همچون حبوبات، شير، روغن و آن بخش از قيمىهايى كه داراى اجزاى برابر و مساوى اند، مانند يك توپ پارچه و يا يك قطعه زمين هموار كه اجزاى آن يكسان است، از اين قبيلاند [١]← قسمت).
قسمت تراضى
قسمت تراضى: از اقسام قسمت.
در تقسيم مال مشترك، چنانچه تقسيم مستلزم ردّ يا زيان باشد، جواز آن منوط به رضايت همۀ شركا است. بنابر اين، با درخواست تقسيم از سوى بعضى و امتناع بعضى ديگر از آن، حاكم شرع نمىتواند امتناع كننده را بر اين قسم از تقسيم اجبار كند [٢]← قسمت).
قسمت تعديل
قسمت تعديل: از اقسام قسمت.
در تقسيم مال مشترك، براى جلوگيرى از اجحاف به بعضى شركا؛ به اختصاص سهام مرغوب به بعضى و نامرغوب به بعضى ديگر، لازم است سهام به گونۀ تعديل (مساوى و برابر) بين سهام داران تقسيم گردد.
تعديل سهام به سه روش امكانپذير است: يك روش، قسمت تعديل است. در اين روش، تعديل سهام بر حسب قيمت و ارزش آن است و آن در جايى است كه مال مشترك، قيمى و متعدد باشد، مانند تعدادى گوسفند يا درخت و قيمت بعض آن برابر بابعض ديگر باشد، مانند اينكه دو نفر در سه گوسفند شريك باشند و قيمت يكى از آنها برابر دوتاى ديگر باشد. در اين صورت، آن يكى، يك سهم و دوتاى ديگر، يك سهم قرار داده و بر اين مبنا تقسيم مىشوند. اين نوع تقسيم را قسمت تعديل گويند [٣]← قسمت).
[١]. جواهر الكلام ٣٤٠/٤٠؛ وسيلة النجاة/ ٤٤٧.
[٢]. شرائع الاسلام ٨٨٩/٤).
[٣]. جواهر الكلام ٣٤٠/٤٠؛ وسيلة النجاة/ ٤٤٧.