فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٣٤١ - قاعد١٧٢٨ كُلُّ مُسكرٍ مايعٍ بالأصالةِ فَهُوَ نجسٌ
كه مست كننده در اصل، مايع باشد، مانند مشروبات الكلى، نه جامد كه بر اثر مخلوط شدن با آب، مايع شده باشد، همچون حشيش. چنين مست كنندههايى خارج از شمول قاعدهاند؛ هرچند با ممزوج شدن با آب، مايع شوند؛ چنان كه مست كنندههاى نوع اول، هرچند بر اثر اختلاط با چيزى به صورت جامد - همچون قرص - درآيند، مشمول قاعده خواهند بود. [١]
ديدگاهها: بنابر قول مشهور، هر مست كنندهاى كه در اصل، مايع باشد، نجس مىباشد؛ بلكه بر آن ادعاى اجماع شده است. [٢] جمعى از قدما و متأخران، آن را پاك، ليكن حرام دانستهاند. [٣]
مستند قاعده: بر اعتبار و حجّيت قاعده به بعضى آيات و روايات و نيز اجماع استناد و استدلال شده است. [٤]
قاعدۀ كُلُّ من مر بميقات...
قاعدۀ كُلُّ مَن مَر بميقاتٍ وَجَبَ عَلَيه الإحرام: از قواعد فقهى.
قاعدۀ ياد شده از قواعد كاربردى در حج و عبارت است از وجوب احرام بر عبور كننده از ميقات (←احرام). برخى از اين عنوان (من مرَّ بميقاتٍ) به قاعده تعبير كردهاند. [٥] از آن در باب حج سخن رفته است.
مفاد قاعده: كسى كه از بيرون حرم (←حرم) قصد دخول در مكه را دارد، با رسيدن به يكى از ميقاتهاى پنج گانه (← ميقات) واجب است مُحرم شود و عبور از ميقات بدون احرام جايز نيست؛ مگر كسانى كه به دليلى خاص استثنا شدهاند؛ [٦] بلكه بنابر قول برخى، بر كسى كه قصد دخول حرم را دارد، بدون آنكه قصد دخول مكه را داشته باشد، در صورت عبور از ميقات، محرم شدن واجب است. [٧]
موارد استثنا: موارد زير از شمول قاعده استثنا شدهاند:
١). كسى كه از احرام پيشين او يك ماه نگذشته باشد. [٨]
[١]. القواعد الفقهية (بجنوردى) ٣٠٧/٥-٣٠٩
[٢]. مسائل الناصريات/ ٩٥-٩٦؛ المبسوط ٣٦/١؛ مفاتيح الشرائع ٧٢/١
[٣]. مختلف الشيعة ١ / ٤٦٩؛ المقنع/ ٤٥٣؛ مجمع الفائدة ٣٠٩/١؛ مدارك الاحكام ٢٩٢/٢؛ الحدائق الناضرة ١٠٥/٥
[٤]. القواعد الفقهية (بجنوردى) ٣١٠/٥-٣١٥.