فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ١٨٥ - قاعد١٧٢٨ تَنجيس مُتَنَجِّس
اما اگر يكى از آن دو، رطوبتِ سرايت كننده به ديگرى داشته باشد، تنجّس پديد مىآيد. [١] البته در تنجّس شىء پاك با ملاقات متنجس اختلاف است (←قاعدۀ تنجيس متنجس).
موارد استثنا: اين موارد از قاعدۀ ياد شده استثنا شده است.
١). ملاقات با نجاست در باطن بدن: اگر چيز پاكى در باطن بدن با نجاستى همچون خون ملاقات كند، در صورتى كه اثرى از خون بر آن نباشد، پاك است [٢]← باطن).
٢. ملاقات نجاست با آب مطلقِ كر (←آب كر) يا آب جارى (←آب جارى) يا بنابر قولى، آب مطلقِ قليل (←آب قليل) مگر آنكه رنگ، بو يا مزۀ آب بر اثر نجاست تغيير كند.
مدرك قاعده: بر اعتبار قاعدۀ ياد شده به اجماع و رواياتى كه در موارد خاص وارد شده، استناد كردهاند. [٣]برخى گفتهاند: جز اجماع دليلى بر كلّيت قاعده وجود ندارد. اجماع نيز بر تنجّس ملاقات كنندۀ عين نجس است نه ملاقات كنندۀ متنجس. [٤]
قاعدۀ تَنجيس مُتَنَجس
قاعدۀ تَنجيس مُتَنَجس: از قواعد فقهى.
قاعدۀ ياد شده عبارت است از اينكه آنچه به سبب ملاقات با عين نجاست، مانند خون يا ادرار نجس شده است، چنانچه با شىء پاك ديگرى ملاقات كند، آن را نجس مىكند.
عنوان قاعده از عناوين بحث برانگيز ميان فقها است؛ از اين رو، برخى در خصوص اين موضوع، رسالهاى مستقل نگاشتهاند. «البرهان المؤسس لتحقيق أنَّ المُتَنَجِّس لايُنَجِّس» نوشتۀ سيد عبدالكريم بن محمد جواد موسوى جزايرى (م ١٢١٤ ه. ق) و «رسالة فى تنجيس المُتَنَجِّس» نگاشته محمد جواد بن حسن بلاغى (م ١٣٥٢ ه. ق) نمونهاى از تأليفات در اين موضوع است.
[١]. المعالم الزلفىٰ/ ٣٢٧؛ كتاب الطهارة (اراكى) ١٤/١
[٢]. العروة الوثقىٰ ١١٨/١ و ٢٤٤
[٣]. ينابيع الاحكام ٣٣٥/١
[٤]. رسالههاى خطى فقهى (عدم تنجيس المتنجس) / ٦٧٢؛ كتاب الطهارة (شيخ انصارى) ٣٣٧/٥.