احتمال خواهر رضاعى بودن، جايز است؛ زيرا موضوع ادله‌اى كه ازدواج را تجويز مى‌كند مطلق است و حكم جواز آن، شامل همۀ زنها مى‌شود؛ يعنى مقتضى شمول وجود دارد و اين معنا با عروض عدم جواز ازدواج با بعضى زنها به لحاظ وجود مانع، منافات ندارد؛ زيرا منافاتى ميان وجود مقتضى با وجود مانع نيست.

بنابر اين، مقتضى براى ازدواج با زن ياد شده وجود دارد، ليكن وجود مانع مشكوك است. در اين صورت مطابق قاعده حكم به جواز ازدواج مى‌شود. [١]

مورد ديگرى كه برخى در باب نكاح به قاعده استناد كرده‌اند عبارت است از حرمت نگاه كردن به كسى كه شك داريم آيا از محارم و يا مماثل (هم جنس) است يا نه‌؟ همچنين وجوب پوشاندن زن زينت خود را از كسى كه شك دارد آيا محرم يا مماثل است يا نه‌؟

در نظر كردن، مقتضى حرمت وجود دارد و محرميت يا مماثله كه امرى وجودى است، از موانع است. با شك در مانع، اصل عدم آن (استصحاب عدم ازلى) جارى و به سبب وجود مقتضى حكم به حرمت نظر مى‌شود. همچنين در مثال دوم (پوشاندن زن زينت خود را از ناظر محترم) نيز مقتضى وجوب پوشش كه وجود ناظر محترم باشد، موجود و مانع، يعنى مماثله يا محرميت مشكوك است.

اصل عدم مانع جارى مى‌شود كه نتيجه آن وجوب پوشاندن زينت بر زن به سبب وجود مقتضى خواهد بود. [٢]

مستند قاعده: بر حجّيت و اعتبار قاعده مقتضى و مانع به رواياتى كه اصوليان بر حجّيت استصحاب استدلال كرده‌اند، و نيز بناى عقلا به ضميمه امضا و تقرير آن از سوى شارع، استناد شده است. [٣]

[١]. مصباح الاصول ٨/٣-٩؛ بيان الاصول (شيرازى) ٤٤/٦-٤٥

[٢]. اجود التقريرات ١٥/٤-١٦؛ بيان الاصول (شيرازى) ٤٧/٦ و ٢٧١-٢٧٣

[٣]. فوائد الاصول ٣١٥/٤-٣١٦

[٤].٣١٥؛ منتهى الدراية ١٣٠/٧-١٣٤؛ اصطلاحات الاصول / ٢٠٦

[٥]. كتاب نكاح (زنجانى) ١٠٠٣/٣-١٠٠٥؛ ٤ / ١٠٢٤؛ ٧٤٣٧/٢٤

[٦]. بدايع الاصول/ ١٤٧

[٧]. منتهى الدراية ١٣٤/٧

[٨]. بدايع الاصول/ ١٥٧

[٩]. كتاب الطهارة (شيخ انصارى) ٢٩٢/١؛ منتهى الدراية ١٣٦/٧؛ الرسائل الثلاث (لنگرودى) / ١٦٨

[١٠]. الفوائد العلية ٢٥٦/١؛ منتهى الدراية ١٣٨/٧