فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٨٠ - قِبله
صلات: سجده بر گياهى كه خوردنى و پوشيدنى نباشد صحيح است. به تصريح برخى سجده بر قبقاب و مانند آن، كه لباس متعارف محسوب نمىشود صحيح است. [١]برخى در صحّت آن ترديد كردهاند. [٢]
قُبُل
← آلت تناسلى
قبله
قبله: كعبه معظّمه.
مقصود از كعبه به عنوان قبله، بنا و ساختمان آن نيست؛ بلكه فضايى است كه بنا در آن واقع شده، و محاذى آن تا آسمان و زمين زير آن تا آخر زمين. [٣] از آن در باب طهارت، صلات، حج، نكاح و قضاء سخن گفتهاند.
ماهيت قبله: بسيارى از قدما و برخى از متأخران گفتهاند: كعبه قبلۀ كسانى است كه در مسجد الحرام، و مسجد الحرام قبله كسانى است كه در حرم (←حرم) و حرم قبلۀ كسانى است كه بيرون از حرماند؛ [٤] ليكن بعضى قدما و اكثر متأخران گفتهاند: عين كعبه قبله كسانى است كه متمكن از استقبال آن باشند، مانند اهل مكّه و جهت كعبه قبلۀ كسانى است كه دور از مكّهاند. [٥]
بنابر قول دوم، در اينكه مراد از جهت كعبه چيست، اختلاف بسيارى وجود دارد.
سمتى كه كعبه در آن قرار دارد؛ [٦] سمتى كه گمان مىرود كعبه در آن سمت باشد [٧]و سمتى كه نمازگزار با به كار گرفتن نشانههاى تعيين شده در شرع، به آن سمت توجه مىكند [٨] از جملۀ اقوال در مسئله است؛ ليكن - به تصريح برخى - ثمرۀ درخور توجهى بر اين اقوال مترتب نيست؛ زيرا همه فقها گفتهاند: بر كسى كه دور از مكّه مىباشد، واجب است براى تعيين قبله، نشانههاى وارد شده در اين زمينه را به كارگيرد. [٩]
قلمرو كعبه: آيا حجر اسماعيل جزء كعبه است تا نماز گزاردن به سوى آن نيز صحيح باشد يانه؟ اختلاف است. اكثر فقها حجر را جزء كعبه ندانستهاند. [١٠]
[١]. مسالك الافهام ١٣٠/١؛ جامع المقاصد ١٧٩/١؛ ذخيرة المعاد/ ١٧٣؛ جواهر الكلام ٣٠٧/٦
[٢]. العروة الوثقىٰ ٣٩٣/٢؛ مستمسك العروة ٥٠٠/٥؛ تحرير الوسيلة ١٥٠/١
[٣]. العروة الوثقىٰ ٢ / ٣٩٣.