فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٥١ - قاعد١٧٢٨ الوُقُوفُ عِندَ الشُّبهه
بعضى ديگر گفتهاند: مقصود از حق در قاعده اعم از حقى است كه بر ذمّۀ او و حقى كه براى او بر ذمّۀ ديگرى است. بنابر اين، در موارد ثبوت حق براى او بر ذمّۀ ديگرى و خوف ضايع شدن آن پس از وفاتش، وصيت كردن واجب خواهد بود. [١]
برخى نيز حق را به معناى وجوب وصيّت مطلقا گرفته و وصيّت كردن را در هر حال واجب دانستهاند. [٢]
مستند قاعده: بر اعتبار قاعدۀ ياد شده به بعضى آيات [٣] و روايات كه عنوان قاعده از بعض آنها گرفته شده، استناد كردهاند. [٤]
قاعدۀ وفاى به عقود
← قاعدۀ لزوم
قاعدۀ الوقتُ حائلٌ
← قاعدۀ حيلوله
قاعدۀ الوقوف
قاعدۀ الُوقُوفُ عَلىٰ حَسَبِ ما يُوقِفُها أهلُها: از قواعد فقهى.
اين قاعده برگرفته از روايتى و عبارت است از اينكه موقوفات بر حسب آنچه واقفان وقف كردهاند، اداره مىشوند. اين قاعده در برخى كتابهاى قواعد فقهى معاصران مطرح و در باب وقف بدان استناد شده است.
مفاد قاعده: هر چيزى كه بر اساس قواعد شرعى وقف شده باشد، بايد در چارچوب شرايط و خصوصياتى كه واقف مقرر كرده است؛ اعم از مورد مصرف، موقوف عليهم و متولى و ناظر وقف، اداره شود. [٥]
مستند قاعده: بر اعتبار و حجّيت قاعدۀ ياد شده به روايات، از جمله روايتى با مضمون قاعده از امام حسن عسكرى عليه السلام كه مىفرمايد: «الوقوفُ علىٰ حَسَبِ مايَقِفُها أهلُها ان شاء اللّٰه» استناد كردهاند. [٦]
قاعدۀ الوقوف عند الشبهه
قاعدۀ الوُقُوفُ عِندَ الشبهه: از قواعد فقهى.
[١]. الحدائق الناضرة ٣٥١/٣
[٢]. جامع المقاصد ١ / ٣٥١؛ غاية المراد (حاشية الارشاد) ٥٠٥/٢
[٣]. مفتاح الكرامة ٦١٣/١٩
[٤]. بقره/ ١٨٠
[٥]. القواعد الفقهية (بجنوردى) ٢٢١/٦-٢٢٢.
[٦]. القواعد الفقهية (بجنوردى) ٢٢٩/٤-٢٣١ و الكافى (كلينى) ٣٧/٧.
[٧]. القواعد الفقهية (بجنوردى) ٢٢٩/٤-٢٣١ و الكافى (كلينى) ٣٧/٧.