فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٦١٨ - قَصْر
١). اعمالى كه دليل معتبر بر مشروعيت آنها وجود دارد، مانند نوافل يوميه و غسل جمعه.
٢. اعمالى كه دليل معتبر بر مشروعيت آنها وجود ندارد، مانند غسل در هر زمان شريف.
به جا آوردن اعمال قسم نخست به قصد ورود، صحيح و جايز است؛ بر خلاف قسم دوم كه به جا آوردن آنها به قصد ورود، بدون آنكه دليلى معتبر بر مطلوبيت و محبوبيت آنها نزد شارع مقدس وجود داشته باشد، مصداق تشريع و حرام است.
اين گونه اعمال بايد به قصد رجا به جا آورده شوند. [١]
قصر
قصر: مقابل اتمام.
قصر در كاربرد مطلق و بدون قيد به معناى دو ركعت خواندن نماز چهار ركعتى، مقابل اتمام (←اتمام) است؛ ليكن گاهى در تغيير كيفيت نماز و ترك بعضى افعال آن و بسنده كردن به مقدار ممكن در حالت عذر و ضرورت، مانند خوف از دشمن و بيمارى، نيز به كار مىرود.
موضوع بحث ما كاربرد اول آن است. از احكام آن در باب صلات سخن گفتهاند.
اسباب قصر:
الف. سفر: نمازهاى چهار ركعتى در سفر، قصر خوانده مىشود، مگر در موارد زير:
١). سفر، سفر معصيت باشد. [٢]
٢. شغل فرد مسافرت باشد. [٣]
٣. قصد اقامت ده روز در محلى كرده باشد. [٤]
٤. سى روز با ترديد در محلى مانده باشد. [٥]
مكلف در چهار جا مخيّر بين قصر و اتمام است (←اماكن اربع)؛ هرچند اتمام افضل است [٦]← سفر).
ب. خوف: خوف با شرايطى موجب قصر ركعات نماز مىشود؛ چنان كه موجب قصر كيفيت آن نيز مىگردد (←نماز خوف).
[١]. مهذب الاحكام ٢١٧/٢؛ ٢١٦/٤؛ موسوعة الخوئى ٢٣١/١٩-٢٣٢؛ العروة الوثقىٰ ١٤٤/٢، ١٤٦ و ١٩٢.