٥). مسافرى كه قصد كرده ده روز در مكانى بماند و با اين قصد داخل در نماز شده، چنانچه در اثناى نماز از قصدش برگردد، بنابر قولى، بايد نماز را تمام بخواند. بر اين قول، به قاعدۀ فوق استناد شده است؛ زيرا نماز به نيّت تمام آغاز شده و بايد تمام خوانده شود. برخى گفته‌اند: در صورتى كه در ركوع ركعت سوم داخل شده باشد، بايد نماز را تمام و در غير اين صورت، قصر بخواند. [٢]

٦). چنانچه كسى در ملك ديگرى با اذن مالكش داخل در نماز شود و در اثناى نماز، مالك از اذنش برگردد، بنابر قولى، نماز را تمام مى‌كند. بر اين قول به قاعدۀ ياد شده استناد شده است؛ زيرا نماز با اذن مالك آغاز شده و جايز بوده است.

در نتيجه اتمام آن نيز جايز خواهد بود. [٣]

موارد استثنا: تغيير نيّت از عملى به عملى ديگر كه بر حسب صورت شبيه به آن است، صحيح نيست. مواردى به دليل خاص از اين حكم استثنا شده است، مانند عدول از نيّت فريضه فرادا به نماز مستحب براى درك جماعت؛ [٤] عدول از نيّت نماز ظهر روز جمعه به نماز مستحب براى كسى كه قرائت سوره جمعه را فراموش كرده است، بنابر قول مشهور و عدول از نيّت نماز واجب حاضر - كه وقتش داخل شده - به نماز واجب ديگر كه بايد قبل از آن خوانده شود، مانند عدول از نماز عصر به نماز ظهر براى نمازگزارى كه در اثناى نماز ملتفت شده نماز ظهر را نخوانده است يا عدول از نماز واجب حاضر به نماز واجب قضا و نيز از نماز قضايى به نماز قضايى ديگر كه قبل از آن فوت شده است [٥]← عدول).

مستند قاعده: بر اعتبار و حجّيت قاعده به روايت وارد شده با مضمون قاعده، از جمله روايت نبوى شريف «الصلاةُ عَلىٰ ما افْتَتَحَتْ عَلَيه» استناد كرده‌اند. [٦]

[١]. جواهر الكلام ٢٥٧/٧

[٢]. ذكرى الشيعة ٢ / ٣٦٧؛ جامع المقاصد ٢١/٢

[٣]. منتهى المطلب ١١١/٧

[٤]. مختلف الشيعة ٧٤/٣-٧٥

[٥]. كنز الفوائد ١٥٠/١-١٥١

[٦]. مسالك الافهام ٣٥١/١-٣٥٢

[٧]. ذكرى الشيعة ٣ / ٧٩؛ مصابيح الظلام ١٤/٦

[٨]. جواهرالكلام ٣٦/١٤-٣٧

[٩].١٩٥/٩-١٩٧

[١٠]. كتاب الصلاة (محقق داماد) ٤٧٥/٢؛ وسائل الشيعة ٦/٦؛ عوالى اللئالى ٢٠٥/١.