فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٢٠ - قاعد١٧٢٨ ملازمه بين نَماء و دَرَك
٣. رسيدن مسافر به وطن بعد از زوال، كه نمازش در وطن تمام است؛ اما روزهاش صحيح نيست.
٤. سه روز از ده روز روزۀ بدل هدى حج تمتع براى فاقد قربانى و بهاى آن؛ خواه سفرش كمتر از ده روز به طول بينجامد يا بيشتر؛ در حالى كه در فرض نخست نمازش قصر است (←روزۀ بدل قربانى).
٥). هيجده روز روزۀ بدل از قربانى شترى كه براى خروج عمدى حاجى از عرفات قبل از غروب آفتاب بر عهدهاش آمده است و توان قربانى كردن را ندارد.
واجب نيست اين روزه را پى درپى و يا در وطن بگيرد؛ بلكه مىتواند آن را در سفر بگيرد؛ در حالى كه نماز چنين نيست و حكم خاص خود را دارد (←روزۀ بدل بدنه).
٦). روزهاى كه نذر كرده در سفر بگيرد يا اينكه نذر كرده فلان روز را روزه بگيرد؛ چه در حضر و چه در سفر، كه در هر دو صورت روزه گرفتن واجب مىشود؛ ليكن نماز را در سفر بايد قصر بخواند. [١]
در برخى موارد، تلازم حكم نماز و روزه اختلافى است، مانند سفر براى شكار به قصد تجارت، كه روزه صحيح نيست؛ ليكن آيا نماز قصر است يا تمام، مسئله محل اختلاف است. [٢]
مستند قاعده: بر اعتبار و حجيت قاعده به روايات وارد شده دربارۀ روزه [٣] و نيز اجماع [٤] تمسك كردهاند.
قاعدۀ ملازمه بين نَماء و درك
قاعدۀ ملازمه بين نَماء و دَرَك: از قواعد فقهى.
مقصود از نماء، منافع مال و از دَرَك، خساراتى است كه بر مال وارد مىشود. و مراد از ملازمه بين آن دو اين است كه هر كس كه فايده و منافع مالى را مىبرد، خسارت و زيان آن مال نيز از جيب او مىرود؛ چنان كه عكس آن نيز چنين است.
[١]. جواهر الكلام ١٣٩/١٧؛ العروة الوثقىٰ ٦٢٤/٣؛ مائة قاعدة فقهية/ ١٠٥
[٢]. العروة الوثقىٰ ٣ / ٦١٤ و ٦٢٤
[٣]. الحدائق الناضرة ٣٨٦/١١؛ العروة الوثقىٰ ٤٣٩/٣؛ مستمسك العروة ٥١/٨
[٤]. وسائل الشيعة ١٨٤/١٠
[٥]. جواهر الكلام ٢٦٦/١٤؛ مائة قاعدة فقهية/ ١٠٥.