فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٩٥ - قتل
در صورت انتخاب شتر به عنوان ديه، بايد شترها داخل در سال ششم شده باشند. [١] برخى نرينه بودن شتران را نيز بدان افزودهاند. [٢]
ديۀ قتل عمد در مدت يك سال از قاتل دريافت مىشود و تأخير از اين مدت بدون رضايت اولياى دم جايز نيست. [٣]
چنان كه گذشت، قتل عمد تنها با شهادت دو مرد عادل ثابت مىشود و نيز كفاره آن كفاره جمع است.
احكام قتل شبه عمد: قتل شبه عمد موجب قصاص نيست؛ بلكه ديه دارد؛ مگر در مقام درمان، كه چنانچه پزشك قبل از درمان، ذمّۀ خود را از ضمانت برى كند و بيمار يا ولىّ او بپذيرد، پزشك نيز در درمان بيمار كوتاهى نكند و بيمار بميرد، بنابر قول مشهور، پزشك ضامن نيست (←پزشكى).
در صورت گزينش شتر به عنوان ديه قتل شبه عمد، در سن شتران سه ديدگاه وجود دارد:
١). سى نفر حِقّه (مادينۀ سه ساله)، سى نفر بنت لبون (مادينۀ دو ساله) و چهل نفر خَلِفَه (شتر آبستن).
٣٢.٢ نفر بنت لبون، ٣٣ نفر حِقّه و ٣٤ نفر خَلِفه.
٣٣.٣ نفر حِقّه، ٣٣ جَذَعَة (مادينه چهار ساله) و ٣٤ نفر ثَنيّه (مادينۀ پنج ساله). [٤]
آيا ديۀ قتل شبه عمد، در مدت دو سال از قاتل دريافت مىشود [٥] يا همچون ديۀ قتل عمد، در مدت يك سال [٦] و يا در صورت تمكن مالى قاتل، در مدت يك سال و در غير اين صورت، در مدت دو سال؟ [٧] مسئله محل اختلاف است.
مشهور، قول نخست است. [٨]
احكام قتل خطا: قتل خطا موجب قصاص نيست. ديه نيز بر عهدۀ عاقله (← عاقله) است نه قاتل. قتل عمد از قاتل نابالغ و ديوانه، خطا به شمار رفته و ديۀ آن بر عهدۀ عاقله است. [٩] برخى، قاتل نابينا را نيز به كودك و ديوانه ملحق كردهاند [١٠]← قاعده عمد الاعمىٰ خطأ).
در صورت انتخاب شتر به عنوان ديه، بنابر مشهور، بايد بيست نفر آن ابن لبون (نرينۀ دوساله)، سى نفر بنت لبون، بيست نفر بنت مَخاض (مادينۀ يك ساله) و سى نفر حِقّه باشد. [١١]