فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٠٦ - قدم
از قدم به معناى نخست در باب صلات سخن گفتهاند.
به قول مشهور، وقت نافلۀ ظهر از زوال آغاز مىگردد و تا زمان رسيدن سايۀ انسان به اندازۀ دو قدم (دو هفتم شاخص) ادامه مىيابد و نافلۀ عصر از زوال شروع مىشود و تا زمان رسيدن سايه به اندازۀ چهار قدم (چهار هفتم شاخص) امتداد دارد. [١]
از قدم به معناى دوم، در بابهاى طهارت، صلات، حج و تجارت سخن گفتهاند.
طهارت: كف پا و ته كفش با راه رفتن و يا كشيدن آن بر زمين با شرايطى پاك مىشود. در راه رفتن، پيمودن مسافتى معيّن شرط نيست و مسمّاى آن كفايت مىكند؛ ليكن از بعضى قدما نقل شده كه پيمودن پانزده گام شرط حصول طهارت است. برخى، پيمودن اين مقدار را بنابر احتياط، لازم دانستهاند. [٢]
صلات: فاصله انداختن ميان اذان و اقامه مستحب است. از چيزهايى كه تحقق بخش اين فاصله مىباشد، يك گام پيش نهادن است. مستحب است پس از گام برداشتن دعاى مأثور را بخواند. [٣]
فاصلۀ ميان مأموم و امام و نيز ميان صفها در نماز جماعت، نبايد بيشتر از يك گام متعارف باشد. جمعى حداكثر فاصله را به اندازۀ يك گام بلند دانستهاند، كه به گفتۀ برخى، معادل تقريبى يك متر است. [٤]
برخى، بالاتر بودن جايگاه امام از مأموم را افزون بر يك گام جايز ندانستهاند. [٥]
حج: مستحب است حاجى در مسير حركت از مزدلفه به منىٰ، هنگامى كه به وادى محسّر (←وادى محسّر) رسيد به اندازۀ صد قدم هروله (←هروله) كند و اگر سواره است، آن مقدار را تندتر برود. [٦]
تجارت: خيار مجلس (←خيار مجلس) با جدا شدن خريدار و فروشنده از همديگر و ترك محل معامله منتفى مىشود. مقصود از جدا شدن، جدايى عرفى است. برخى فاصله گرفتن به اندازۀ يك گام از محل به قصد جدايى را تحقق بخش جدايى عرفى دانستهاند. [٧]