فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ١٨٦ - قاعد١٧٢٨ تَنزيل
قاعدۀ ياد شده هر چند در كتب دربر دارندۀ قواعد فقهى نيامده است، ليكن در فقه، باب طهارت از آن به عنوان قاعدۀ ياد شده و مورد بحث قرار گرفته است.
مفاد قاعده: متنجّس عبارت است از چيز پاكى كه بر اثر ملاقات با عين نجاست، نجس شده باشد؛ مايع باشد يا جامد و مقصود از تنجيس متنجّس آن است كه همان گونه كه شىء پاك بر اثر ملاقات با عين نجاست، نجس مىشود، با ملاقات با متنجّس نيز نجس مىگردد، مانند آنكه كسى كه دستش را كه با ترشّح ادرار نجس شده، پس از خشك شدن ادرار و عرق كردن دست، به بدن خود بمالد كه بدن وى نيز همچون دستش نجس مىشود.
مشهور متنجّس را همچون عين نجاست، نجس كننده مىدانند. [١] مقابل مشهور، برخى گفتهاند: تنها عين نجاست، نجس كننده است؛ اما متنجّس پس از زوال عين نجاست از آن، با ماليدن و مانند آن - هرچند مرطوب باشد - موجب نجس شدن نمىشود. [٢]
بعضى گفتهاند: مقصود قائلان به اين قول، اجسام جامدى است كه بر اثر ملاقات عين نجاست نجس شده است، نه مطلق متنجّسات، حتى مايعات. بنابر اين، متنجّس مايع نزد همۀ فقها موجب نجس شدن مىشود؛ [٣] هرچند از برخى، نجس كننده نبودن متنجّسات مطلقا، حتى مايعات، نقل شده است. [٤]
مستند قاعده: بر اعتبار اين قاعده به اجماع، معروفيت و شهرت آن نزد متشرعه و اخبار متعدد استدلال و استناد شده است. [٥]
←نجاست)
قاعدۀ تَنزيل
قاعدۀ تَنزيل: از قواعد فقهى.
قاعدۀ فوق، عبارت است از اينكه شير دادن، در حصول محرميّت، به منزلۀ نَسَب مىباشد. از آن در باب نكاح سخن گفتهاند.
[١]. العروة الوثقىٰ ١٦٧/١؛ مستمسك العروة ٤٧٩/١
[٢]. كتاب السرائر ١٦٣/١؛ مفاتيح الشرائع ٧٥/١؛ رساله هاى خطى فقهى (البرهان المؤسس) / ٤٨٤
[٣]. مصباح الفقيه ١٣/٨
[٤].٣٤
[٥].١٤.