فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ١٥٠ - قاعد١٧٢٨ ترتّب٨٥٩٢ ترتّب
قول مقابل مشهور، حصول ملكيت پس از انقضاى مدت خيار است. [١]
از آثار قاعدۀ تحقق ملكيت به نفس عقد اين است كه زيادتى پديد آمده در كالا در زمان خيار، مانند شير و بچه حيوان مورد معامله، از آنِ خريدار خواهد بود؛ هرچند معامله فسخ شود. همچنين اِعمال حق شفعه از سوى دارندۀ آن، پس از انعقاد عقد بدون اشكال است. [٢]
مستثنا از قاعده: از قاعدۀ ياد شده، موردى به دليل خاص استثنا شده است و آن جايى است كه كالا قبل از تحويل به خريدار تلف گردد. در اين صورت، خسارت متوجه خريدار نمىشود؛ بلكه از جيب فروشنده رفته است و معامله باطل مىشود و فروشنده بايد بهاى دريافتى از خريدار را به او باز گرداند [٣]← قاعدۀ تلف قبل از قبض).
مستند قاعده: مستند قاعده، عمومات ادلۀ حلّيت مال به سبب بيع و جواز اكل مال حاصل از تجارت مورد رضايت طرفين و غير آن از ادلهاى است كه در اين معنا (علت تامه بودن عقد براى جواز تصرف كه از لوازم ملكيت است) ظهور دارند. [٤]
تعريف فقها از بيع به نقل يا انتقال ملك يا به ايجاب و قبولِ ناقل ملك و اتفاق آنان بر اينكه بيع از اسباب تمليك است و شهرت اين قول نزد فقها از مؤيّدات اين قاعده است. [٥]
قاعده تخصيص
← تخصيص
قاعدۀ تُدرَأ الحُدودُ بالشُّبُهات
← قاعدۀ درء
قاعدۀ تدليس
← تدليس
قاعدۀ ترتّب
← ترتّب
قاعده ترجيح بلامرجّح
← قاعده امتناع ترجيح بلامرجّح
[١]. مفتاح الكرامة ١٠٢٣/١٠؛ نهاية المقال/ ٩٥ و ٢٢٦؛ الحدائق الناضرة ٧٧/١٩
[٢]. مفتاح الكرامة ١٠١٨/١٠-١٠١٩؛ الحدائق الناضرة ١٩ / ٧٧؛ جواهر الكلام ٧٨/٢٣-٧٩
[٣]. الحدائق الناضرة ٧٣/١٩؛ جواهر الكلام ٨٢/٢٣
[٤]. الحدائق الناضرة ٧٥/١٩؛ جواهر الكلام ٨٣/٢٣
[٥]. كتاب المكاسب ١٦٤/٦-١٦٦ و ١٧٠
[٦]. جواهر الكلام ٧٨/٢٣-٨٠؛ كتاب المكاسب ١٦٤/٦-١٦٦.