فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٣٧٥ - قاعد١٧٢٨ لامَهرَ لِبَغىٍّ
از چاه كشيده مىشود و نيز نصابهاى گوسفند، شتر و گاو در زكات؛ همچنين عددهاى طواف (←طواف)، سعى (← سعى) و رمى جمره (←رمى جمره) و يا به لحاظ ديگر است، همانند تحديد به هيئت، مثل تحديد ركوع به رسيدن سر انگشتان به زانو. [١]
مقصود از عدم مسامحه، آن است كه تحديدهاى شرعى مبنى بر دقت و تحقيق است، نه تخمين و تقريب؛ از اين رو، مسامحههاى عرفى در آنها راه ندارد، مانند تحديد كر به ١٢٠٠ رطل كه اگر حتى يك مشت كمتر از آن باشد، احكام آب كر بر آن جارى نمىشود؛ هرچند به نظر عرف، قابل مسامحه باشد. [٢]
مستند قاعده: ادلهاى كه متكفل بيان حد موضوع اند، مقتضاى ظاهر لفظ آنها عدم كفايت تقريب است و اينكه ترتب احكام و آثار منوط به تحقق دقيق حد مىباشد و با عدم تحقق حدّ، حكمى مترتب نمىشود، مانند آنكه لفظ هشت فرسخ در بيان مسافت قصر، ظهور در اين دارد كه اگر مسافت در حد يك متر نيز كمتر از هشت فرسخ باشد، حكم قصر بار نمىشود. [٣]
قاعدۀ لامَهر لبغى
قاعدۀ لامَهرَ لِبَغى: از قواعد فقهى.
قاعدۀ ياد شده عبارت است از اينكه زن زناكار، مهر ندارد. [٤] عنوان قاعده برگرفته از روايتى از رسول خدا صلّى اللّٰه عليه و آله است. [٥] در باب نكاح به آن استناد كردهاند.
مفاد قاعده: مفاد قاعده عدم ثبوت مهر براى زن زناكار است. بنابر اين اگر، زنى از روى اختيار و با علم به حرمت، تن به آميزش نامشروع دهد، زناكار محسوب مىشود و مهريهاى به او تعلق نمىگيرد؛ اما اگر با اكراه و اجبار مرتكب چنين عملى شود، مهر المثل او (←مهر المثل)
[١]. القواعد و الفوائد ٣٦١/١
[٢]. العناوين ١ / ١٨٩ - ٢١٠
[٣]. مائة قاعدة فقهية/ ٢٥١
[٤]. العناوين ١٨٩/١-١٩٠
[٥]. القواعد و الفوائد ٣٦١/١؛ مقابس الانوار/ ٧٤؛ كتاب الطهارة (شيخ انصارى) ١٩٢/١؛ ينابيع الاحكام ١٦٩/١؛ فقه الامامية/ ٢٤٩؛ العروة الوثقىٰ ٤١٦/٣
[٦]. العناوين ١٩٣/١-١٩٤؛ كتاب الطهارة (شيخ انصارى) ١٩٢/١.