فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٤١ - قربانى
٤. هر قربانى براى يك نفر. بنابر اين، يك قربانى از دو نفر كفايت نمىكند؛ حتى - بنابر قول مشهور - در حال ضرورت. [١]
كفايت قربانى واجب از مستحب:
قربانى واجب (هدى) از قربانى مستحب (اضحيه) در روز عيد قربان كفايت مىكند؛ هرچند انجام دادن هر دو افضل است. [٢]
قربانى كودك: بر ولىّ واجب است از طرف كودك قربانى كند و چنانچه حيوانى براى قربانى يافت نشود، ولىّ بايد از طرف كودك ده روز روزه بگيرد. [٣]
قربانى براى صدّ يا احصار: كسى كه به سبب جلوگيرى دشمن يا پيدايى بيمارى موفق به انجام رساندن اعمال حج يا عمره نشود، براى خروج از احرام بايد قربانى كند (←احصار) (←صدّ).
قربانى واجب به نذر يا كفّاره: وجوب قربانى به عنوان كفاره، مانند آنكه واجبى از واجبات حج را ترك كرده و يا حرامى از محرّمات احرام را - كه در ارتكاب آن كفاره واجب مىشود - مرتكب شده باشد، مثلا صيد كرده يا لباس دوخته پوشيده و يا بوى خوش استعمال كرده باشد.
وجوب قربانى به سبب نذر دو گونه است؛ زيرا نذر يا مطلق است؛ بدين گونه كه مىگويد: براى خدا بر عهدۀ من است كه شتر يا گاو و يا گوسفندى را قربانى كنم، و يا معيّن؛ بدين گونه كه مىگويد:
براى خدا بر عهدۀ من است كه اين شتر را قربانى كنم. در صورت دوم، با تحقق نذر، قربانى از ملك نذر كننده خارج مىشود و قربانى در دست او به عنوان امانت براى فقرا خواهد بود تا زمانى كه آن را ذبح و ميان فقرا توزيع كند. بنابر اين، واجب است آن را حفظ كند و در صورت كوتاهى در حفظ آن و تلف شدن حيوان، ضامن قيمت آن است و چنانچه بدون كوتاهى تلف شود يا به سرقت رود و يا گم شود، چيزى بر عهدۀ او نخواهد بود.
در گونۀ نخست (نذر مطلق)، حيوان فراهم آمده براى اداى نذر، جز با ذبح آن و دادن به مستحقان، از ملك او خارج نمىشود؛ از اين رو، قبل از ذبح و توزيع ميان مستحقان، مىتواند - با فروختن، هديه دادن، سوار شدن و مانند آنها - در آن تصرف كند، مگر آنكه پس از نذر،