فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٤٢ - قربانى
قربانى واجب را در آن متعيّن ساخته و بگويد: اين حيوان، قربانى واجب بر عهدۀ من است. در اين صورت نيز حيوان از ملكش خارج مىشود؛ ليكن در هر دو صورت (تعيين و عدم تعيين) چنانچه حيوان، تلف يا دزديده و يا گم شود، ذمّهاش برى نمىشود و بايد حيوانى ديگر را قربانى كند. [١]
قربانى واجب به سبب نذرِ صدقه دادن آن به فقرا يا به سبب كفاره، پس از ذبح بايد به مصرف فقرا برسد و خوردن از آن جايز نيست و در صورت خوردن، ضامن قيمت آن مىباشد، [٢] مگر آنكه متعلق نذر اضحيه (قربانى روز عيد قربان) باشد، كه خوردن از آن براى نذر كننده، جايز، بلكه به قول برخى مستحب است. [٣]
اگر براى قربانى حيوانى معيّن را نذر كند و حيوان هنگام نذر سالم باشد، ليكن پس از آن معيوب گردد، نيازى به تبديل آن نيست؛ بلكه همان حيوان معيوب كفايت مىكند. [٤]
اگر حيوان نذر شده گم شود و ديگرى آن رابيابد و به نيّت صاحبش آن را ذبح كند، از نذر كننده كفايت مىكند و چنانچه به نيّت نذر كننده ذبح نكند، كفايت نمىكند. [٥]
كسى كه قربانى كردن حيوانى را نذر مىكند، چهار صورت دارد؛ زيرا يا نوع قربانى (گاو، گوسفند و شتر) را مشخص مىكند يا نمىكند. در هر دو صورت، يا مكان قربانى كردن را تعيين مىكند يا نمىكند.
اگر نوع قربانى و مكان آن را مشخص كند، در صورتى كه مكان قربانى، مكه يا منىٰ باشد، بدون شك نذر صحيح است.
اگر مكان قربانى كردن غير از مكه و منىٰ باشد آيا نذر صحيح است يا نه؟ دو قول وجود دارد. اكثر آن را صحيح مىدانند. [٦] البته اگر متعلق نذر، ذبح يا نحر حيوان نباشد، بلكه صدقه دادن به فقرا يا هديه دادن به مؤمنان باشد، نذر صحيح خواهد بود؛ خواه ذبح يا نحر در مكه و منىٰ باشد يا در غير آن دو محل. [٧]
اگر در نذر نوع قربانى مشخص شده، اما مكان آن مشخص نشده باشد، مكان به مكه منصرف مىشود و قربانى بايد در مكه انجام شود. [٨]