فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٤٤ - قربانى
١. قربانى كردن براى نوزاد در هفتمين روز ولادت او كه عقيقه ناميده مىشود.
بعضى قدماآن را واجب دانستهاند (←عقيقه).
٢. قربانى كردن در روز عيد قربان كه «اضحيه» ناميده مىشود و موضوع بحث در اين بخش است.
حكم تكليفى: قربانى كردن در روز عيد قربان مستحب مؤكد است. از برخى قدما وجوب آن نقل شده است. [١]
زمان قربانى: زمان قربانى كردن در منىٰ چهار روز و در غير منىٰ سه روز از عيد قربان (دهم ذيحجه) مىباشد. [٢]برخى گفتهاند: زمان قربانى در روز عيد پس از طلوع خورشيد و گذشتن از روز به اندازۀ خواندن نماز عيد و دو خطبۀ آن است. [٣] بعضى گفتهاند: مقصود از گذشتن از روز، به مقدار خواندن نماز عيد و دو خطبه، شرط بودن آن نيست؛ بلكه استحباب و افضل بودن آن است؛ از اين رو، پيش از آن نيز قربانى كردن جايز است. [٤]
اگر اضحيه به سبب نذر واجب شده باشد، با پايان يافتن مدت قربانى (سه يا چهار روز)، وجوب ساقط نمىشود و بايد قضاى آن را به جا آورد. برخى به جاى قضا، تنها كفارۀ تخلف نذر را واجب دانستهاند. [٥]
آيا قربانى كردن در شبهاى واقع بين سه يا چهار روز، بدون عذر جايز است يا نه؟ برخى تصريح به جواز با حكم به كراهت آن كردهاند. [٦]
شرايط قربانى: شرايط اضحيه همان شرايط قربانى در حج تمتّع است كه بيان شد. [٧]
افضل - به ترتيب - قربانى كردن شتر پنج ساله، گاو يكساله و ميش يكساله يا كمتر از آن - بنابر اختلاف در معناى جزع - و بز يكساله است. [٨]
قربانى كردن حيوان اخته و ناقص الخلقه كفايت نمىكند، مگر آنكه غير آن يافت نشود. [٩]
افضل در رنگ قربانى - به ترتيب - سفيد توأم با سياهى؛ رنگ خاكى و سياه است. [١٠] چنان كه مستحب است قربانى چاق و در شتر و گاو، ماده و در گوسفند، نر باشد. [١١]