فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٥٦ - قُرعه كشى
قرعه؛ قاعده
← قاعدۀ قرعه
قرعه كشى
قرعه كشى: انتخاب كردن كسى يا چيزى از طريق قرعه.
از قرعه كشى ذيل قاعدۀ قرعه به تفصيل سخن گفتهاند (←قاعدۀ قرعه). در اينجا به برخى مسائل جديد آن كه در استفتائات و تحت عنوان مسائل مستحدثه آمده است اشاره مىكنيم.
جايزههايى كه بانكها، مؤسسات اعتبارى و مانند آنها با قرعه كشى براى تشويق قرض دهندگان يا خريداران به افراد مىدهند حلال است. البته قرض دهندگان نبايد هنگام قرض دادن (سپرده گذارى) شركت دادن آنان را در قرعه كشى شرط كنند؛ زيرا در اين صورت، ربا (←ربا) و حرام خواهد بود [١]← بانك).
خريد و فروش بليطهاى قرعهكشى، همچون بليط بخت آزمايى كه شخص با خريدن آن در قرعه كشى شركت داده و در صورت برنده شدن، مبلغى معيّن از مال به او داده مىشود، جايز نيست (←بخت آزمايى).
اگر كسى از طريق قرعه كشى اقدام به فروختن كالايى بكند؛ بدين گونه كه برگههاى داراى تاريخ معيّن را با قيمتى معيّن در معرض فروش بگذارد و افراد با خريدن آن برگهها در قرعه كشى شركت داده شوند و كسى كه قرعه به نام او درآيد، آن كالا به وى فروخته شود، چنين معاملهاى صحيح مىباشد؛ ليكن خريد و فروش برگهها باطل و تصرف فروشنده در اموالى كه از اين راه به دست آورده، اكل مال به باطل مىباشد (←اكل به باطل) و واجب است آنها رابه صاحبانش بازگرداند. [٢]
چنانچه چند نفر به طور اشتراك مالى را خريدارى و قرار بگذارند كه ميان خود قرعه كشى كنند و هر كس قرعه به نام او در آمد، مال از آن او باشد، در صورتى كه هدف از قرعه كشى اين باشد كه همۀ اعضا سهم خود در مال مشترك را با رضايت به فردى كه قرعه به نام او در آمده، هبه كنند، اشكال ندارد؛ اما اگر هدف اين باشد كه مال مشترك با قرعه كشى ملك كسى شود كه قرعه به نامش اصابت كرده يا هدف، برد و باخت باشد، صحيح نيست. [٣]