فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٢٠١ - قاعد١٧٢٨ جواز البِدار لاُولِى الأعذار
قاعدۀ جواز الاجارة...
قاعدۀ جواز الاجارة فى كل ما جازَ التَبَرعُ فيه: از قواعد فقهى.
قاعدۀ ياد شده عبارت است از صحّت اجير شدن در كارهايى كه مجانى انجام دادن آنها جايز است. به آن در برخى ابواب عبادات، همچون صلات و حج استناد كردهاند.
مفاد قاعده: هر عمل مباحى كه انجام دادن تبرعى و مجانى آن براى ديگرى صحيح باشد، اجير شدن براى آن عمل صحيح خواهد بود. به اين قاعده بر جواز اجير گرفتن براى اعمال عبادى فوت شده از ميّت، مانند نماز و روزه استناد كردهاند. [١]
برخى در شمول قاعدۀ ياد شده نسبت به اعمال عبادىاى كه مىتوان به صورت تبرعى براى ديگرى انجام داد، اشكال كرده و مفاد قاعده را در غير حج نپذيرفتهاند. [٢]
مستند قاعده: مستند قاعدۀ ياد شده، اجماع و عموم ادله جواز اجير گرفتن بر اعمال مباحى است كه امكان وقوع آن براى اجير كننده (مستأجر) وجود دارد. [٣]
قاعدۀ جواز البِدار...
قاعدۀ جواز البِدار لاُولِى الأعذار: از قواعد فقهى.
قاعدۀ فوق عبارت است از جواز به جا آوردن عبادت داراى وقت وسيع در اول وقت براى معذوران. برخى از عنوان ياد شده به قاعده تعبير و تحت اين عنوان از آن بحث كردهاند. [٤] از عنوان ياد شده در ابواب مختلف همچون طهارت، صلات و حج سخن گفتهاند.
مفاد قاعده: مكلف در عباداتِ داراى وقت وسيع، همچون نماز، مىتواند در هر بخشى از آن وقت، با وجود شرايط و فقد موانع، آن عبادت را به جا آورد.
مكلفى كه به جهت عذرى، فاقد بعضى شرايط است يا نمىتواند عبادت را با همۀ اجزاى واجبش به جا آورد، بر پايۀ قاعده جواز بدار، مىتواند به انجام دادن آن عبادت در حال عذر مبادرت كند و به
[١]. جواهر الكلام ٧٣/٩ و ٤٤/١٧
[٢]. مفاتيح الشرائع ١٧٦/٢؛ كتاب القضاء (رشتى) ٨٠/١
[٣]. ذكرى الشيعة ٧٧/٢-٧٨؛ غنائم الايام ٤٢٥/٥؛ الحدائق الناضرة ٤٤/١١-٥٣).