فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٦٤ - قرينه صارفه٨٥٩٢ قرينه
قرينه ارتكازى
← قرينه
قرينه حالى
قرينه حالى: نوعى قرينه غير لفظى.
قرينه حالى كه از آن به شاهد حال نيز تعبير مىكنند، عبارت است از اوضاع، احوال و شرايطى كه همراه با شخص است و موجب سوق كلام به معنايى خاص يا دليلى بر صدور فعلى خاص از او مىشود، [١] مانند بيرون آمدن شخص با دستهاى خونآلود و خنجرى برهنه با حالت وحشت زده از خانهاى كه قتلى در آن رخ داده است. همۀ اينها مىتواند قرينه باشد بر اينكه قتل به دست اين شخص صورت گرفته است. از اين نوع قراين در ابواب مختلف فقهى، از جمله صلات و حدود سخن گفتهاند.
قرينه حالى در صورت قطعى بودن دلالتش بر ذوالقرينه و حصول قطع براى انسان، حجّت است؛ ليكن در صورت افادۀ ظن، حجّيت آن در غير حدود اختلافى است، مانند نماز گزاردن در مكانى با وجود قرينه حالى مفيد ظن بر رضايت مالك آن (←ظن). اما در حدود و قصاص، بنابر تصريح برخى، اگر قراين و شواهد قاضى را به قطع و يقين برسانند حجّت اند، در غير اين صورت حجّت نمىباشند. [٢]
←شاهد حال) (←قرينه)
قرينه حكمت
← مقدّمات حكمت
قرينه خارجى
← قرينه
قرينه داخلى
← قرينه
قرينه شرعى
← قرينه
قرينه صارفه
← قرينه
[١]. تهذيب الاصول (امام خمينى) ٧٥/٢-٧٦؛ تنقيح الاصول ٥٣٦/٣
[٢]. تحقيق الاصول ٤٢٠/٤-٤٢١
[٣]. آراؤنا فى اصول الفقه ٤٠٠/١
[٤]. الاصول (مباحث الالفاظ) ٥٤٠/١).
[٥]. غاية المسئول/ ٨٤؛ مباحث الاصول ١٨١/٢ - ١٨٢
[٦]. العروة الوثقىٰ ٣٧٤/٢؛ تحرير المجلة ٢، قسم ١٤٢/٢-١٤٣؛ فقه الحدود و التعزيرات ٣ / ٢٩١).