فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٢٧٧ - قاعد١٧٢٨ عدم سِماع انكار بعد از اقرار
قاعدۀ عدم حِل مالِ إمرِءٍ مسلمٍ الاّ بطيب نَفسِه
← قاعدۀ حرمت تصرف در مال غير بدون اذن او
قاعدۀ عَدَمُ الدَّليل دَليلُ العَدَم
قاعدۀ عَدَمُ الدَّليل دَليلُ العَدَم: از قواعد اصولى.
از قواعد معروف و مشهور اصولى كه در همۀ ابواب فقه كاربرد دارد، قاعدۀ عدم الدليل دليل العدم است. مقصود از اين قاعده آن است كه مجتهد پس از فحص و جست و جوى تام از دليل شرعى بر حكمى، چون وجوب نماز جمعه در زمان غيبت، چنانچه به دليلى معتبر كه بر آن دلالت كند دست نيافت، عقل حكم مىكند كه شارع نماز جمعه را در عصر غيبت واجب نكرده است. بنابر اين، نبود دليل شرعى بر حكمى، دليل بر عدم آن حكم در شرع مقدس است.
قاعدۀ ياد شده، هم در احكام تكليفى، مانند وجوب و حرمت كاربرد دارد و هم در احكام وضعى، مانند جزئيت و شرطيت؛ اما در موضوعات به كار نمىرود. [١]
آيا قاعدۀ ياد شده از اصول به شمار مىرود يا امارات؟ برخى آن را از امارات بر شمردهاند [٢]← اماره). ظاهر كلام برخى، اصل بودن آن است [٣]← اصل).
قاعدۀ عدم الدليل، هرچند از قواعد مشهور است و برخى آن را از مسلّمات و مورد قبول همه بر شمردهاند؛ [٤] ليكن برخى گفتهاند: اگر قاعدۀ ياد شده به يكى از چهار اصل معروف؛ يعنى برائت، استصحاب، احتياط و تخيير منتهى نشود، دليلى بر حجّيت آن نيست. [٥]
قاعدۀ عدم سقوط مَيسور به مَعسور
← قاعدۀ ميسور
قاعدۀ عدم سِماع انكار...
قاعدۀ عدم سِماع انكار بعد از اقرار: از قواعد فقهى.
[١]. اوثق الوسائل/ ٣؛ بحر الفوائد ١٦٢/٢؛ فرائد الاصول ٣٣٣/٢؛ الفصول الغروية/ ٣٥١؛ فقه الامام جعفر الصادق عليه السلام ١٥/٣
[٢]. كتاب القضاء (آشتيانى) / ٧٩
[٣]. اوثق الوسائل/ ٣؛ بحر الفوائد ٣/١
[٤]. الحدائق الناضرة ٣٩/٣؛ فرائد الاصول ٣٣٣/٢
[٥]. اوثق الوسائل/ ٣٢٣ ؛ هداية الطالب ٣٢٤/٢.