فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٨٥ - قِبله
تعارض در قبله: كسى كه پس از تلاش در امر قبله، به سمتى خاص، ظن پيدا كرده است، در صورتى كه فرد ثقهاى قبله را سمتى ديگر معرفى كند، در اينكه كوشش شخصى فرد مقدّم است يا خبر ثقه، اختلاف است. مشهور، حاصل كوشش فرد را مقدّم بر نظر ديگرى مىدانند. برخى نيز مبناى تقدّم را قوىتر بودن هركدام از دو ظن دانستهاند. [١]
نماز در مسجد الحرام: صفوف نمازگزاران در مسجد الحرام بايد به گونهاى باشد كه همۀ مأمومان روبه كعبه باشند و نماز كسانى كه روبه كعبه نيستند باطل است. آيا اقامۀ نماز جماعت به صورت استدارهاى - آن گونه كه هم اكنون اقامه مىشود - جايز است يا نه؟ مسئله اختلافى است، بنابر قول به جواز، مأموم نبايد بر حسب دايره جلوتر از امام بايستد. [٢]
احكام استقبال: استقبال - يعنى روبه قبله كردن - يا واجب است يا حرام يا مستحب و يا مكروه.
واجب: شرط صحّت نماز واجب و قضاى اجزاى فراموش شدۀ آن و نيز به قول مشهور، نماز مستحب در حال استقرار - و نه حركت - استقبال قبله است. [٣]
چنانچه استقبال قبله در همۀ حالات براى نمازگزار ممكن نباشد، مانند كسى كه ناگزير از نماز گزاردن در حال سواره است، رعايت قدر ممكن، واجب است [٤] و اگر به هيچ وجه ممكن نباشد، وجوب استقبال ساقط خواهد بود. [٥]
استقبال براى نمازگزارِ ايستاده با روبه قبله بودن جلوِ بدن و براى نمازگزار نشسته با روبه قبله بودنِ صورت، سينه و سرِ دو زانو و براى كسى كه به پهلو خوابيده با قرار دادن صورت و جلوِ بدن به سمت قبله و كسى كه به پشت خوابيده با قرار دادن كف پا به سمت قبله؛ به گونهاى كه با برخاستن، صورت و جلو بدنش روبه قبله قرار گيرد، تحقق مىيابد. [٦]
ترك عمدى استقبال موجب بطلان نماز است؛ ليكن در صورت معلوم نبودن قبله، چنانچه نمازگزار براى شناسايى